Olası kast ile bilinçli taksirin cezaları arasındaki 'dehşet fark' olarak nitelendirilen durumun, yargı kararlarında tutarsızlığa yol açtığı eleştirisi karşısında, bu iki kusur türü arasındaki ayrımın tamamen kaldırılıp, bunun yerine fiilin tehlikeliliğine ve sonucun ağırlığına göre cezayı belirleyen bir 'objektif sorumluluk' sistemine geçilmesi, ceza hukukunun 'kusur ilkesi' açısından uygun olur muydu?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #323413

Cevap: Hayır, böyle bir değişikliğe gitmek, modern ceza hukukunun temel taşı olan 'kusur ilkesi'ni (kusursuz ceza olmaz ilkesi) terk etmek anlamına geleceği için uygun olmazdı. 'Objektif sorumluluk', failin kusurlu (kastlı veya taksirli) olup olmadığına bakılmaksızın, sadece ortaya çıkan zararlı neticeden sorumlu tutulması anlamına gelir. Bu, 'netice sebebiyle ağırlaşan suçlar'ın bazı eski yorumlarına benzeyen ve terk edilmiş bir sorumluluk anlayışıdır. Kusur ilkesi ise, bir kişinin ancak manevi olarak (bilerek ve isteyerek veya en azından özen yükümlülüğünü ihlal ederek) neden olduğu bir sonuçtan sorumlu tutulabileceğini ifade eder. Olası kast ile bilinçli taksir arasındaki ayrım, tam da bu kusur ilkesinin bir gereğidir. Her iki durumda da fail neticeyi öngörmesine rağmen, birinde neticeyi 'kabullenirken' (kasta yakın bir irade), diğerinde 'reddeder ve olmamasına güvenir' (taksire yakın bir irade). Bu iki farklı içsel tutumun, yani iki farklı 'kusur derecesinin', aynı şekilde cezalandırılması adil olmaz. Makaledeki eleştiri, bu ayrımın kendisinin yanlış olduğuna değil, aralarındaki 'ceza makasının' orantısız derecede açık olmasına ve bu durumun uygulamada zorluklar yaratmasına yöneliktir. Çözüm, kusur ilkesini tamamen terk edip objektif bir sorumluluğa geçmek değil, yazarın da önerdiği gibi, kusur derecelerini daha hassas ve kademeli bir şekilde yansıtan ('taksir derecelendirilmesi' veya 'dereceli öldürme' gibi) ve cezalar arasında daha orantılı bir ilişki kuran bir sistemin benimsenmesidir. Bu, hem kusur ilkesini korur hem de mevcut sistemin yarattığı tutarsızlıkları giderir.