Anayasa Mahkemesi'nin Sanasaryan Vakfı kararında, mülkiyet hakkı ihlalinin giderimi için 'yeniden yargılama' kararı verilmiştir. Yeniden yargılama yapacak olan ilk derece mahkemesi, AYM kararında belirtilen ihlali (Patrikliğin temsil yetkisinin yok sayılarak davanın reddedilmesi) nasıl gidermelidir? Atması gereken ilk usuli adım ne olmalıdır?

Cevap: Yeniden yargılama yapacak olan İstanbul 13. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin, AYM'nin tespit ettiği ihlali gidermek için atması gereken adımlar, ihlalin kaynağını ortadan kaldırmaya yönelik olmalıdır. İhlalin temel kaynağı, Yargıtay'ın 'öngörülemez yorumu' sonucu, Patrikliğin temsil ve dava ehliyetinin yok sayılarak davanın usulden reddedilmesidir. Mahkemenin atması gereken ilk usuli adım, AYM'nin yeniden yargılama kararına uyarak, daha önce verdiği ve Yargıtay'ca onanan 'davanın reddi' kararını ortadan kaldırması ve yargılamaya devam etme kararı almasıdır. Bu kararla birlikte, mahkeme artık Türkiye Ermenileri Patrikliği'nin, Sanasaryan Vakfı'nı bu davada temsil etmeye yetkili olduğunu ve davanın 'taraf sıfatı (dava ehliyeti)' yönünden bir eksiği bulunmadığını kabul etmek zorundadır. Bu usuli engel aşıldıktan sonra, mahkeme artık davanın esasına girmelidir. Yani, başvurucu Vakfın dava dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaları (taşınmazın yolsuz tescille elinden alındığı, mülkiyetin aslında Vakfa ait olduğu vb.) incelemeli, tarafların delillerini toplamalı, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yapmalı ve davanın esası hakkında (davanın kabulü veya reddi yönünde) yeni ve gerekçeli bir hüküm kurmalıdır. Özetle, ilk adım, ihlale neden olan usuli ret kararını kaldırıp, davanın esastan görülmesinin önünü açmaktır.