Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 195. maddesi, hangi suçlar bakımından sanığın yokluğunda duruşma yapılmasına ve hüküm kurulmasına olanak tanır? Bu istisnanın uygulanabilmesi için sanığa gönderilecek davetiyede bulunması gereken özel ihtar nedir?

Cevap: CMK m.195, kural olarak sanığın yokluğunda duruşma yapılamayacağı ilkesine (CMK m.193) önemli bir istisna getirir. Bu istisna, sadece nispeten hafif suçlar için geçerlidir. Maddeye göre, sanığın yokluğunda duruşma yapılabilmesi için, sanığa isnat edilen suçun yaptırımının 'yalnız veya birlikte adli para cezasını veya müsadereyi gerektirmesi' gerekir. Yani, suçun cezasının üst sınırı ne olursa olsun, kanuni tanımında 'hapis cezası' yaptırımı bulunmamalıdır. Eğer suç, hapis cezası ile seçenekli olarak adli para cezası öngörüyorsa dahi bu istisna uygulanamaz. Sadece adli para cezasını, sadece müsadereyi veya her ikisini birden gerektiren suçlarda sanık gelmese bile duruşma yapılıp hakkında hüküm (beraat, ceza verilmesine yer olmadığı veya mahkumiyet) kurulabilir. Bu istisnanın uygulanabilmesi için, sanığa gönderilecek duruşma davetiyesinde bulunması gereken özel ihtar, 'gelmese de duruşmanın yapılacağı'nın açıkça yazılmasıdır. Eğer bu ihtar davetiyede yer almıyorsa, mahkeme sanığın yokluğunda duruşma yapamaz ve hüküm kuramaz. Bu özel ihtar, sanığı yokluğunda yargılanacağı konusunda uyararak, duruşmaya katılma veya mazeret bildirme yönündeki iradesini kullanmasına olanak tanıyan bir adil yargılanma güvencesidir.