CMK m.47(3) uyarınca, devlet sırrına ilişkin tanıklık usulünün sadece 'hapis cezasının alt sınırı beş yıl veya daha fazla olan' suçlarda uygulanabilmesi, bu eşiğin altındaki suçlarda maddi gerçeğe ulaşmayı zorlaştırabilir. Bu düzenlemenin, 'orantılılık' ilkesi açısından bir eleştirisini yapınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #323391

Cevap: CMK m.47(3)'teki bu 5 yıllık eşik, 'orantılılık' ilkesi açısından eleştiriye açıktır. Orantılılık ilkesi, bir hakka yapılan müdahalenin, ulaşılmak istenen meşru amaç ile makul bir dengede olmasını, yani 'elverişli', 'gerekli' ve 'orantılı' olmasını gerektirir. Bu düzenleme açısından eleştiri şu şekilde yapılabilir: 1) Amaç ve Araç Dengesi: Düzenlemenin amacı, devletin en hassas sırlarını korumaktır. Bu meşru bir amaçtır. Ancak bu amaca ulaşmak için seçilen araç, yani alt sınırı 5 yıldan az olan tüm suçlarda devlet sırrı niteliğindeki delillere mahkemenin CMK m.47 usulüyle dahi ulaşmasını engellemek, 'gerekli' ve 'orantılı' olmayabilir. 2) Kategorik Yasaklama: Kanun, alt sınırı 4 yıl 11 ay olan çok ciddi bir organize suç ile alt sınırı 6 ay olan daha basit bir suç arasında hiçbir ayrım yapmadan, kategorik bir yasak getirmektedir. Oysaki, alt sınırı 5 yıldan az olan bir suçun aydınlatılması da kamu düzeni ve adalet için hayati önem taşıyabilir. Örneğin, bir kamu görevlisinin rüşvet alarak küçük ölçekli bir casusluk faaliyetine göz yumduğu bir davada, suçun alt sınırı 5 yılın altında kalabilir, ancak olayın aydınlatılması için devlet sırrı niteliğindeki bir bilgiye ulaşmak zorunlu olabilir. 3) Maddi Gerçeğin Feda Edilmesi: Bu düzenleme, belirli bir eşiğin altındaki tüm suçlarda, 'devlet sırrının korunması' menfaatini, 'maddi gerçeğe ulaşma' ve 'adaletin tecellisi' menfaatine mutlak olarak üstün tutmaktadır. Bu durum, bazı önemli davaların delil yetersizliği nedeniyle sonuçsuz kalmasına yol açabilir. Daha orantılı bir çözüm, her somut olayda mahkemenin, suçun niteliği, delilin önemi ve sırrın ifşasının yaratacağı risk arasında bir denge kurarak karar vermesine olanak tanıyan daha esnek bir mekanizma olabilirdi. Mevcut katı eşik, orantılılık ilkesini zedelemektedir.