Uyuşturucu madde ticareti suçunda, TCK m.188/5'te düzenlenen 'üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi' halinin bir nitelikli hal olarak cezanın artırılmasını gerektirmesi, 'öncü-artçı' sevk sisteminin varlığının tespit edildiği davalarda nasıl bir hukuki sonuca yol açar? Bu nitelikli halin uygulanabilmesi için kaç sanığın mahkum olması gerekir?

Cevap: TCK m.188/5'te düzenlenen bu nitelikli hal, suçun işlenişindeki organizasyon düzeyinin ve yarattığı tehlikenin daha yüksek olduğunu kabul ederek cezanın yarı oranında artırılmasını öngörür. 'Öncü-artçı' sevk sisteminin varlığının tespit edildiği davalarda bu nitelikli halin uygulanması kuvvetle muhtemeldir. Çünkü bu sistem, genellikle en az iki aracı ve dolayısıyla birden fazla kişiyi içerir. Eğer bir öncü araçta iki kişi, artçı araçta da bir kişi varsa ve hepsinin suça iştirak ettiği (müşterek fail veya yardım eden olarak) kanıtlanırsa, suç 'üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte' işlenmiş sayılır ve tüm sanıkların cezası TCK m.188/5 uyarınca artırılır. Bu nitelikli halin uygulanabilmesi için, fiilin en az üç kişi tarafından işlendiğinin mahkemece 'sabit görülmesi' yeterlidir. Bu üç kişiden hepsinin aynı dava dosyasında yargılanması veya hepsinin mahkum olması şart değildir. Örneğin, üç kişiden biri firari olabilir, ölmüş olabilir veya hakkında tefrik (ayırma) kararı verilmiş olabilir. Mahkeme, dosyadaki delillere göre fiilin üç kişi tarafından işlendiğini tespit ederse, yargıladığı sanık veya sanıklar hakkında bu fıkrayı uygulayabilir. Ancak uygulamada, mahkemeler genellikle yargılanan sanık sayısı üzerinden bu değerlendirmeyi yaparlar. Dolayısıyla, en az üç sanığın aynı fiilden dolayı mahkum edilmesi, bu nitelikli halin uygulanması için en sağlam zemini oluşturur.