657 sayılı Kanun'un 139. maddesi, görevden uzaklaştırma tedbirini 'keyfi olarak veya garaz veya kini dolayısıyla' uygulayan amirlerin sorumluluğunu düzenlemektedir. Bir amirin bu saiklerle hareket ettiğinin ispatı nasıl sağlanabilir? Bu durumun tespiti halinde amir hakkında hangi hukuki yollar işletilir?

Cevap: Bir amirin görevden uzaklaştırma tedbirini keyfi, garaz (gizli düşmanlık) veya kin gibi kişisel saiklerle uyguladığının ispatı zordur, çünkü bu durum amirin iç dünyasıyla ilgilidir. Ancak, ispat dolaylı ve objektif emarelerle sağlanabilir. Bu emareler şunlar olabilir: 1) Somut Gerekçenin Yokluğu: Görevden uzaklaştırma kararında, memurun görevde kalmasının neden sakıncalı olduğuna dair somut, makul ve hizmet gereklerine uygun bir sebep gösterilememesi. 2) Önceki Husumet: Amir ile memur arasında daha önceden yaşanmış ve belgelenebilen (örneğin, yazışmalar, tanık beyanları, önceki disiplin soruşturmaları) bir husumetin varlığı. 3) Ayrımcı Uygulama: Aynı veya benzer bir fiili işleyen başka memurlar hakkında bu tedbir uygulanmazken, sadece belirli bir memur hakkında uygulanması. 4) Orantısızlık: Memurun işlediği iddia edilen fiilin niteliği ile görevden uzaklaştırma gibi ağır bir tedbir arasında açık bir orantısızlık bulunması. 5) Usul Kurallarının Kasten İhlali: Amirin, 10 gün içinde soruşturma başlatmama veya 2 ayda bir durumu gözden geçirmeme gibi usuli yükümlülüklerini kasten yerine getirmemesi. Bu saiklerle hareket edildiği, idare tarafından yapılacak bir soruşturma veya mahkeme tarafından yürütülecek bir yargılama sonucunda tespit edilirse, DMK m.139 uyarınca amir hakkında üçlü bir sorumluluk doğar: a) Hukuki Sorumluluk: Memurun açacağı tam yargı davasıyla tazminata mahkum edilebilir. b) Mali Sorumluluk: Devlete ödettiği tazminat için rücu davası açılabilir. c) Cezai Sorumluluk: Eylemi, TCK m.257 (Görevi kötüye kullanma) veya TCK m.109 (Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma - manevi unsur tartışmalı olsa da) gibi suçları oluşturuyorsa hakkında ceza davası açılabilir.