Otel yangını örneğinde, otel sahiplerinin gerekli yangın önlemlerini almamış olmasının yanı sıra, yangın başladıktan sonra 'etkin kurtarma ve uyarı faaliyetlerinde bulunmamaları' (örneğin, olay yerinden kaçmaları), manevi unsurun (olası kast/bilinçli taksir) belirlenmesinde nasıl bir rol oynar? Bu durum, 'neticeyi önleme yükümlülüğü' ile ilişkilendirilebilir mi?

Cevap: Yangın başladıktan sonra otel sahiplerinin veya yetkililerinin etkin kurtarma ve uyarı faaliyetlerinde bulunmamaları, manevi unsurun belirlenmesinde son derece kritik bir rol oynar ve durumu bilinçli taksirden olası kasta taşıyabilen önemli bir göstergedir. Bu durum, 'neticeyi önleme yükümlülüğü' ile doğrudan ilişkilidir. Gerekli önlemlerin alınmaması, olayın öncesine ilişkin bir ihmal ve kusurluluk halini gösterir. Ancak yangın başladıktan sonraki davranışlar, failin ortaya çıkan somut ve yakın tehlike karşısındaki iradesini ve tutumunu ortaya koyar. Eğer otel sahibi, yangın çıkar çıkmaz alarmı çalıştırmamış, itfaiyeyi aramamış, müşterileri uyarmamış ve kendi canını veya mallarını kurtarma derdine düşerek olay yerinden uzaklaşmışsa, bu davranışlar artık basit bir ihmalin ötesindedir. Bu, öngörülen ölüm neticesinin gerçekleşmesine fiilen seyirci kalmak, neticeye karşı tam bir kayıtsızlık ve umursamazlık sergilemek anlamına gelir. Hukuken, tehlikeli bir durumu yaratan veya önlemekle yükümlü olan kişinin (garantör), bu tehlikeden doğacak zararlı neticeyi önleme konusunda özel bir hukuki yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülüğün kasten yerine getirilmemesi, ihmal suretiyle icrai suç (TCK m.83) tartışmalarını da gündeme getirebilir. Olası kast açısından ise, bu pasif kalma durumu, neticenin 'kabullenildiğinin' ve 'olursa olsun' dendiğinin en somut dışavurumudur. Fail, 'ben neticenin olmasını istemiyordum' dese bile, onu önlemek için elindeki imkanları kullanmayarak bu iddiasını çürütmüş olur. Bu nedenle, yangın sonrası davranışlar, manevi unsurun olası kast olarak nitelendirilmesinde belirleyici olabilir.