Bir ceza davasının kovuşturma aşamasında, mahkeme, sanık veya katılanın talebi olmaksızın, kendiliğinden (re'sen) tanık veya bilirkişi dinleyebilir mi? Bu yetkinin hukuki dayanağı ve ceza muhakemesindeki amacı nedir?

Evet, dinleyebilir. CMK'nın 178. maddesinin devamında ve genel olarak ceza muhakemesine hakim olan **'maddi gerçeğin araştırılması'** ve **'re'sen araştırma'** ilkeleri uyarınca, mahkeme, davanın aydınlatılması için gerekli gördüğü her türlü delili, tarafların talebi olmasa bile kendiliğinden toplayabilir. Bu kapsamda, mahkeme, iddianamede yer almayan veya taraflarca bildirilmeyen ancak dosyadaki verilerden veya duruşma sırasında ortaya çıkan durumlardan, olayı aydınlatabileceğini düşündüğü bir tanığı veya çözümü özel uzmanlık gerektiren bir konuda bir bilirkişiyi kendiliğinden (re'sen) duruşmaya çağırma ve dinleme yetkisine sahiptir. Bu yetkinin amacı, ceza yargılamasının sadece tarafların sunduğu delillerle sınırlı kalmasını önlemek ve gerçeğin tüm yönleriyle ortaya çıkarılmasını sağlamaktır. Bu, ceza muhakemesini, tarafların getirdiği delillerle yetinilen özel hukuk yargılamalarından ayıran temel bir özelliktir.