Askeri bir personelin sözleşme yenileme döneminde, idarenin gecikmesi veya kusuru nedeniyle sağlık raporunun sözleşme bitim tarihinden sonra düzenlenmesi, sözleşmenin yenilenmemesi için haklı bir gerekçe oluşturur mu? Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin (AYİM) 2005/1256 E. sayılı emsal kararını bu bağlamda yorumlayınız.

Cevap: Hayır, idarenin kendi kusuru veya gecikmesiyle sağlık raporunun süresinde alınamaması, personelin sözleşmesinin yenilenmemesi için haklı bir gerekçe oluşturmaz. Bu durum, idare hukukunun temel ilkelerinden olan 'idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararı karşılama yükümlülüğü' ve 'hakkaniyet' ilkesiyle ilgilidir. Metinde yer alan AYİM 1. Dairesi'nin E.2005/1256, K.2006/780 sayılı kararında bu ilke açıkça ortaya konulmuştur. Kararda, davacı uzman erbaşın sözleşme yenileme dilekçesini zamanında verememesinin geçici görevde olmasından, sonrasında hastaneye sevk edilmesindeki gecikmenin ise idarenin disiplin cezası infazı gibi işlemlerinden kaynaklandığı tespit edilmiştir. AYİM, davacının sevk edildiği hastanenin uzaklığı, ulaşım koşulları ve hastanedeki iş yoğunluğu gibi faktörleri de dikkate alarak, raporun sözleşme bitim tarihine kadar alınmasının 'hayatın olağan akışına' uymadığını belirtmiştir. Mahkeme, raporun gecikmesinde davacının bir kusuru bulunmadığına ve bu gecikmenin sonuçlarının davacı aleyhine yorumlanamayacağına hükmetmiştir. Sonuç olarak, idarenin kusurundan kaynaklanan bir gecikme nedeniyle personelin hak kaybına uğratılması, idari işlemin 'sebep' ve 'maksat' unsurları yönünden hukuka aykırı hale gelmesine neden olur. Bu nedenle, sözleşmenin yenilenmemesi işlemi iptale tabidir.