CMK m.191'e göre duruşma başladığında izlenen usul adımları nelerdir? Sanığın kimlik tespiti ve haklarının bildirilmesinin, adil yargılanma hakkı açısından taşıdığı önemi açıklayınız.

Cevap: CMK m.191'e göre duruşma başladığında sırasıyla şu usul adımları izlenir: 1) Oturumun Açılması ve Yoklama: Mahkeme başkanı oturumu açar, taraflar yerlerini alır. Sanık, müdafii, tanık ve bilirkişilerin hazır olup olmadıkları saptanır. Tanıklar duruşma salonundan dışarı çıkarılır. 2) Sanığın Kimlik Tespiti ve Kişisel Durumu: Sanığın açık kimliği saptanır, kişisel ve ekonomik durumu hakkında kendisinden bilgi alınır. Bu, yargılanan kişinin doğru kişi olup olmadığını teyit etmek ve cezanın bireyselleştirilmesi (TCK m.61) için gerekli verileri toplamak açısından önemlidir. 3) İddianamenin Anlatılması: İddianame veya iddianame yerine geçen belgedeki suçlamanın dayanağı olan eylemler, deliller ve suçlamanın hukuki nitelendirmesi sanığa anlatılır. 4) Hakların Bildirilmesi: Sanığa, yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının (susma hakkı) kanuni hakkı olduğu ve CMK m.147'de belirtilen diğer hakları (müdafi yardımından yararlanma, delil toplanmasını isteme, lehine olan hususları ileri sürme vb.) bildirilir. 5) Sorgu: Sanık, açıklamada bulunmaya hazır olduğunu bildirdiğinde, usulüne göre sorgusu yapılır. Sanığın kimliğinin doğru tespiti ve haklarının kendisine eksiksiz bildirilmesi, adil yargılanma hakkının (Anayasa m.36, AİHS m.6) temel güvencelerindendir. Özellikle susma hakkı ve müdafi yardımından yararlanma hakkının bildirilmesi, sanığın kendisini baskı altında hissetmeden özgür iradesiyle savunma yapabilmesini, yani 'savunmada serbestlik' ilkesini temin eder. Bu hakların bildirilmemesi, savunma hakkının kısıtlanması anlamına gelir ve ciddi bir yargılama hatasıdır.