Soruşturma evresinde dinlenen bir gizli tanığın beyanının, kovuşturma evresinde hükme esas alınabilmesinin hukuki şartları nelerdir? Savunma hakkı ve çelişmeli yargılama ilkeleri (AİHS m.6) bağlamında, mahkemenin bu delili kullanırken alması gereken önlemleri Yargıtay 16. CD, 2016/7026 E. sayılı kararı ışığında tartışınız.

Cevap: Gizli tanık beyanının hükme esas alınabilmesi, savunma hakkı ve adil yargılanma ilkeleriyle doğrudan ilgili, son derece hassas bir konudur. Yargıtay 16. CD, 2016/7026 E. sayılı kararında ve AİHM içtihatlarında belirtilen hukuki şartlar ve alınması gereken önlemler şunlardır: 1) Tek Başına Hükme Esas Alınamaz: Tanık Koruma Kanunu m.9/8 uyarınca, gizli tanık beyanı tek başına mahkumiyet hükmüne esas teşkil edemez. Bu beyanın, mutlaka başka yan delillerle (iletişim kayıtları, fiziki takip, belge vb.) desteklenmesi gerekir. 2) Gerekçelendirme Zorunluluğu: Mahkeme, tanığın kimliğinin neden gizli tutulduğunu, tanığın kendisi veya yakınları için ne gibi ağır bir tehlike bulunduğunu somut gerekçeleriyle ortaya koymalıdır. (Tanık Koruma Kanunu m.6/4). 3) Savunmaya Soru Sorma İmkanı Tanınması: Savunma hakkının kısıtlanmaması için (CMK m.58/3), sanık ve müdafiine, gizli tanığa dolaylı da olsa soru sorma imkanı tanınmalıdır. Yargıtay kararında da belirtildiği gibi, mahkemenin sanık ve müdafiinden gizli tanığa sorulmasını istedikleri soruları yazılı olarak alıp tanığa yöneltmesi, bu hakkın asgari düzeyde sağlanması için bir yöntemdir. 4) Beyanların Açıklanması: Tanık, sanık ve müdafiinin yokluğunda dinlense bile, tanığın beyanları daha sonra duruşmada okunarak savunma tarafına açıklanmalı ve bu beyanlara karşı diyecekleri sorulmalıdır (Tanık Koruma Kanunu m.9/4). Bu önlemler, tanığın korunması ihtiyacı ile sanığın adil yargılanma hakkı (özellikle tanıkları sorgulama hakkı - AİHS m.6/3-d) arasında adil bir denge kurmayı amaçlar. Mahkeme bu dengeyi sağlamadan ve yan delillerle desteklemeden sadece gizli tanık beyanına dayanarak mahkumiyet kararı veremez.