Kovuşturma aşamasında, CMK m.196 uyarınca sanığın duruşmadan bağışık tutulması (vareste) hangi şartlara bağlıdır ve bu kurumun uygulanayamayacağı suçlar var mıdır? İstinabe suretiyle sorgu yapılması bu bağlamda nasıl bir rol oynar?

Cevap: CMK m.196'ya göre, sanığın duruşmadan bağışık (vareste) tutulabilmesi için temel şart, mahkemece sorgusunun yapılmış olmasıdır. Sorgusu yapılan sanık, kendisi veya bu hususta yetkili kıldığı müdafii aracılığıyla duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutulmasını talep edebilir. Karar mahkemenin takdirindedir. Ancak, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda sanık duruşmadan bağışık tutulamaz. Bu tür ağır suçlarda sanığın bizzat duruşmada bulunması zorunludur. İstinabe (naip hakim aracılığıyla işlem yapma) kurumu, bu noktada bir kolaylık sağlar. Sanık, alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere, istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. Bu durumda, esas mahkemesi dışında bir mahkemede sorgusu yapılan sanık, CMK m.196'nın ilk şartını (sorgusunun yapılmış olması) yerine getirmiş sayılır ve sonrasında duruşmalardan vareste tutulmasını talep edebilir. Ayrıca, yurt dışında bulunan sanığın sorgusu da duruşma gününden önce istinabe yoluyla yapılabilir. Görüntülü ve sesli iletişim tekniği (SEGBİS) kullanılarak yapılan sorgu da aynı hukuki sonucu doğurur.