Mülga 743 sayılı Kanun'un 506. maddesinde düzenlenen ve tenkise tabi olan bölünemez bir malda lehdara tanınan 'seçimlik hak' nedir? Yargıtay'ın 11/11/1994 tarihli içtihadı birleştirme kararına göre, bu seçimlik hak ne zaman ve nasıl kullandırılmalıdır?

Mülga 743 sayılı Kanun'un 506. maddesi, kıymetine noksan gelmeksizin bölünmesi mümkün olmayan ve tenkise tabi tutulan belirli bir mal (vasiyet veya sağlar arası kazandırma) söz konusu olduğunda, lehine kazandırma yapılan davalıya bir 'seçimlik hak' tanır. Bu hakka göre davalı, ya tasarruf nisabını (saklı paya dokunulmayan kısmı) aşan ve tenkis edilmesi gereken miktarın değerini davacıya nakden ödeyerek malın tamamını kendisi alır ya da maldan tasarruf nisabına denk gelen kısmın değerini nakden alarak malı davacıya bırakır. Yargıtay'ın 11/11/1994 tarihli ve E.1994/4, K.1994/4 sayılı içtihadı birleştirme kararında bu sürecin nasıl işleyeceği açıklanmıştır. Buna göre, mahkeme öncelikle 'sabit tenkis oranı'nı belirlemelidir. Ardından, bu orana göre kazandırmaya konu malın fiziken bölünüp bölünemeyeceğini araştırmalıdır. Ancak malın sabit tenkis oranında bölünemeyeceği anlaşıldıktan sonra davalıya seçimlik hakkı kullandırılabilir. Bu hak kullanıldığında ödenecek bedel ise, ölüm tarihindeki değil, 'tercih hakkının kullanıldığı gündeki' fiyatlara göre belirlenir.