AYM'nin TCK m. 220/6'yı iptal kararı, bireysel başvuru ile norm denetimi arasındaki ilişkiyi nasıl aydınlatmaktadır? Metindeki tartışmaya göre AYM'nin bireysel başvuru yoluyla dolaylı norm denetimi yaptığı eleştirisini değerlendiriniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #320375

Bu karar, iki denetim yolu arasındaki simbiyotik ilişkiyi göstermektedir. AYM, bireysel başvurularda bir kanun hükmünü doğrudan iptal edemez ama bir temel hakka yapılan müdahalenin dayanağı olan kanunun 'kanunilik' (belirlilik, öngörülebilirlik) şartını taşıyıp taşımadığını denetler. Hamit Yakut pilot kararında yaptığı budur. Bu denetim, bir 'yapısal sorun' tespitiyle sonuçlandığında, bu tespit daha sonra mahkemeler tarafından somut norm denetimi yoluyla (itiraz yolu) AYM'nin önüne getirilen bir iptal davasına zemin hazırlar. Metindeki tartışmaya göre, AYM'nin kanunilik denetimi yapması, bireysel başvurunun doğasında olan bir yetkidir ve 'dolaylı norm denetimi' eleştirisi bu yetkinin yanlış anlaşılmasından kaynaklanmaktadır. Bireysel başvurudaki ihlal tespiti, kanunun geçerliliği hakkında bağlayıcı bir karar değildir; sadece somut olaydaki uygulamanın veya kanunun kendisinin belirsizliğinin hak ihlaline yol açtığını saptar. Nihai iptal ise norm denetimi yetkisiyle yapılır. Süreç, iki denetim yolunun birbirini beslediğini ve tamamladığını göstermektedir.