5271 sayılı CMK'nın 225. maddesindeki 'Hüküm, ancak iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve faili hakkında verilir.' ilkesi ile CMK'nın 226. maddesindeki 'suçun hukuki niteliğinin değişmesi' hali arasındaki ilişkiyi, 'fiilin değişmemesi' şartı üzerinden açıklayınız. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2015/273 K. sayılı kararındaki olayda bu ilke nasıl ihlal edilmiştir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #320301

CMK m. 225'teki 'davasız yargılama olmaz' veya 'yargılamanın sınırlılığı' ilkesi, mahkemenin, savcının iddianame ile çizdiği maddi olay (fiil) ve kişi (fail) sınırları içinde kalması gerektiğini ifade eder. CMK m. 226'daki 'ek savunma' kurumu ise, bu ilkenin bir istisnası değil, tamamlayıcısıdır. Ek savunma, ancak ve ancak iddianamede anlatılan 'fiil değişmemek kaydıyla', bu fiilin hukuki nitelendirmesi (suç vasfı) mahkemece farklı görüldüğünde gündeme gelir. 'Fiilin değişmemesi' şartı, bu iki madde arasındaki ilişkinin anahtarıdır. Mahkeme, iddianamede anlatılan olayın dışına çıkamaz, yeni bir olay veya fiil yaratamaz. Örneğin, 'A'nın evinden televizyon çalmak' fiili için, mahkeme 'fiili' değiştirip 'A'yı tehdit etmek' suçundan hüküm kuramaz. Ancak, 'A'nın evinden televizyon çalmak' fiilini, savcı 'basit hırsızlık' olarak nitelendirmişken, mahkeme 'nitelikli hırsızlık' veya duruma göre 'yağma' olarak nitelendirebilir. Çünkü yargılanan maddi fiil aynıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2015/273 K. sayılı kararındaki olayda bu ilke ihlal edilmiştir. İddianamede fiil, 'metruk binanın ahşaplarının yakılmak amacıyla sökülerek 60 TL zarar verildiği' şeklinde anlatılmış ve suç 'mala zarar verme' (TCK 151/1) olarak nitelendirilmiştir. Mahkeme ise, bu fiili 'hırsızlık' olarak kabul ederek ek savunma ile mahkumiyet hükmü kurmuştur. YCGK, bu kararı bozmuştur. Çünkü iddianamedeki fiil, 'sökme ve zarar verme' eylemidir; 'faydalanmak amacıyla alıp götürme' unsuru anlatılmamıştır. Mahkeme, iddianamede anlatılan fiilin hukuki niteliğini değiştirmemiş, fiilin kendisini değiştirerek (zarar verme fiilini, alıp götürme fiiline dönüştürerek) dava konusu yapılmayan hırsızlık suçundan hüküm kurmuştur. Bu, CMK m. 225'in açık ihlalidir.