Türk vatandaşlığının istisnai yolla kazanılmasında, 2644 sayılı Tapu Kanunu'nda yapılan değişiklikle 'mütekabiliyet (karşılıklılık)' ilkesinin kaldırılmasını, Anayasa'nın 16. ve 35. maddeleri çerçevesinde eleştirel bir bakış açısıyla değerlendiriniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #320270

Tapu Kanunu'nda yapılan değişiklikle 'mütekabiliyet' ilkesinin kaldırılması, Anayasal ilkeler çerçevesinde eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutulabilir: * **Anayasa m. 35 (Mülkiyet Hakkı):** Bu madde, herkesin mülkiyet hakkına sahip olduğunu belirtir ve yabancılar için bir ayrım yapmaz. Bu açıdan, yabancılara taşınmaz edinme hakkı tanınması mülkiyet hakkının bir gereğidir. * **Anayasa m. 16 (Yabancıların Temel Haklarının Sınırlanması):** Bu madde ise, yabancıların temel hak ve hürriyetlerinin 'milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabileceğini' hükme bağlar. Mülkiyet hakkı da bu kapsamdadır. 'Mütekabiliyet' ilkesi, uluslararası ilişkilerde ve yabancılar hukukunda köklü bir ilke olup, milletlerarası hukuka uygun bir sınırlama nedenidir. **Eleştirel Değerlendirme:** 1. **Egemenlik ve Eşitlik:** Mütekabiliyet ilkesi, devletlerin egemen eşitliği prensibine dayanır. Bir devletin, kendi vatandaşlarına taşınmaz edinme hakkı tanımayan bir ülkenin vatandaşlarına tek taraflı olarak bu hakkı tanıması, uluslararası ilişkilerdeki dengeyi kendi aleyhine bozması anlamına gelebilir. Bu durum, 'eşitlik' ilkesine aykırı olarak, yabancılara Türk vatandaşlarından daha imtiyazlı bir konum sağlama riski taşır. 2. **Kamu Yararı ve Stratejik Değerlendirme:** Mütekabiliyetin kaldırılması, yabancı sermayeyi ülkeye çekme gibi ekonomik gerekçelere dayandırılmaktadır. Ancak, taşınmaz mülkiyetinin, özellikle tarım arazileri ve stratejik bölgelerdeki mülkiyetin, sadece ekonomik değil, aynı zamanda sosyal, demografik ve güvenlik boyutları da vardır. Kanunun, yabancıların edinebileceği toplam yüzölçümünü 30 hektara çıkarması ve mesken/işyeri sınırlamasını kaldırması, bu stratejik değerlendirmelerin yeterince yapılıp yapılmadığı sorusunu gündeme getirir. 3. **Anayasa m. 16'nın Anlamı:** Anayasa m. 16, devlete yabancıların haklarını sınırlama yetkisi verirken, aynı zamanda bu yetkinin kullanılmasında bir denge gözetilmesi gerektiğini de ima eder. Mütekabiliyet gibi yerleşik bir ilkenin tamamen kaldırılması, bu anayasal yetkinin kamu yararı ve ulusal çıkarlar doğrultusunda etkin bir şekilde kullanılmadığı yönünde bir eleştiriye zemin hazırlayabilir. Sonuç olarak, mütekabiliyetin kaldırılması ekonomik liberalleşme adımı olarak görülebilse de, devletin egemenliği, ulusal güvenlik ve stratejik kaynakların korunması gibi temel kamu yararları açısından riskler barındıran ve eleştiriye açık bir düzenlemedir.