CMK m. 91/6'da düzenlenen 'aynı nedenle bir daha yakalama işlemi uygulanamaması' (ne bis in idem) ilkesinin istisnaları nelerdir? Bu ilkenin ihlali halinde hangi hukuki sonuçlar doğar?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #320215

CMK m. 91/6'ya göre, gözaltı süresinin dolması veya Sulh Ceza Hâkiminin kararı üzerine serbest bırakılan bir kişi hakkında, kural olarak yakalamaya neden olan aynı fiil nedeniyle tekrar yakalama işlemi uygulanamaz. Bu, ne bis in idem (aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama) ilkesinin soruşturma evresindeki bir yansımasıdır. Ancak bu kural mutlak değildir ve iki istisnası vardır: 1) Yakalamaya neden olan fiille ilgili 'yeni ve yeterli delil' elde edilmesi. 2) 'Cumhuriyet savcısının kararı' olması. Bu iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yani, savcı, yeni ve yeterli bir delil olmaksızın sırf kendi takdiriyle yeniden yakalama kararı veremez. Bu ilkenin ihlali, yapılan ikinci yakalama ve gözaltı işlemini hukuka aykırı hale getirir. Hukuka aykırı yakalamaya maruz kalan kişi, CMK m. 141/1-a ve 141/1-e uyarınca maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahip olur. Ayrıca bu işlemi gerçekleştiren kamu görevlilerinin TCK m. 109 (Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma) kapsamında cezai sorumluluğu gündeme gelebilir.