Boşanmada mal paylaşımı davasında, bir eşin diğer eşe ait kişisel malların (örneğin bir şirketin) yönetimine veya iyileştirilmesine 'emeğiyle' katkıda bulunduğunu (örneğin, şirkette ücretsiz olarak yıllarca çalıştığını) iddia etmesi halinde, bu emeğin karşılığını talep edebilir mi? Edebilirse, bu alacağın hukuki niteliği ne olur?

Evet, talep edebilir. Bu durum, doktrin ve Yargıtay içtihatlarında kabul gören ve TMK m. 227'deki değer artış payının lafzını aşan, hakkaniyete dayalı bir çözüm gerektiren bir konudur. Bu alacağın hukuki niteliği ve talep süreci şöyledir: Hukuki Niteliği: Bir eşin diğerinin kişisel malına 'emeğiyle' yaptığı katkının karşılığı, klasik anlamda bir 'değer artış payı' değildir. Çünkü TMK m. 227, daha çok malvarlığıyla yapılan katkıları düzenler. Ancak Yargıtay, bu durumu, genel hükümlere (vekaletsiz iş görme, sebepsiz zenginleşme) veya hakkaniyet ilkesine (MK m. 4) dayandırarak, eşin harcadığı emeğin karşılığını bir tür 'denkleştirme alacağı' veya 'katkı payı alacağı' olarak talep edebileceğini kabul etmektedir. İspat ve Hesaplama: 1. İspat Yükü: Emeğiyle katkıda bulunduğunu iddia eden eş, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Şirkette fiilen çalıştığını, bu çalışmasının bir ücret veya başka bir karşılık (hibe, ortaklık payı vb.) almaksızın yapıldığını ve bu emeğin şirketin değerinin korunmasına veya artmasına katkı sağladığını tanık, ticari defterler, SGK kayıtları gibi delillerle kanıtlamalıdır. 2. Hesaplama: Mahkeme, bu tür bir katkının parasal karşılığını hesaplamak için bilirkişi incelemesi yaptırır. Bilirkişi, katkıyı yapan eşin çalıştığı süre, yaptığı işin niteliği ve o dönemdeki emsal ücretleri dikkate alarak, eşin alması gerekip de almadığı toplam ücret miktarını hesaplar. Bu hesaplanan miktar, faiziyle birlikte veya güncel değeriyle, katkı yapan eşin alacağı olarak kabul edilir. Bu çözüm, evlilik birliği içinde bir eşin emeğinin diğer eşin kişisel malvarlığını zenginleştirmek için karşılıksız olarak sömürülmesini engellemeyi ve hakkaniyeti sağlamayı amaçlar.