CMK Madde 91'e göre standart bir gözaltı süresi nasıl hesaplanır ve bu süreye dahil olmayan zorunlu süre nedir? Bu sürelerin aşılması durumunda hangi hukuki sonuçlar doğar?

CMK Madde 91(1) uyarınca, yakalanan kişi Cumhuriyet Savcılığınca bırakılmazsa soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınabilir. Gözaltı süresi, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Ancak bu 24 saatlik süreye, yakalanan kişinin en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için gereken 'zorunlu süre' dahil değildir. Kanun, bu zorunlu sürenin de 12 saatten fazla olamayacağını belirtmiştir. Dolayısıyla, standart bir gözaltı süresi pratikte en fazla 24 + 12 = 36 saat olabilir. Bu sürelerin aşılması, Anayasa'nın 19. maddesi ve AİHS'nin 5. maddesi ile korunan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlali anlamına gelir. Yargıtay 14. Ceza Dairesi'nin 2011/15412 E., 2013/6043 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, kanuni sürelerin ve usulün dışında bir kişiyi alıkoymak, TCK m. 109'da düzenlenen 'kişiyi hürriyetinden yoksun kılma' suçunu oluşturabilir ve bu eylemi gerçekleştiren kamu görevlilerinin cezai sorumluluğuna yol açar.