Bir eş, diğer eş adına kayıtlı olan ancak edinilmiş mal niteliğindeki bir taşınmazın alımına, kendi kişisel malı olan bir miktar altın satarak katkıda bulunmuştur. Boşanma davası sırasında, katkıda bulunduğu bu taşınmazın tapusunun 1/2'sinin kendi adına tescilini talep edebilir mi? Talep hakkının hukuki niteliği nedir?

Hayır, tapunun 1/2'sinin kendi adına tescilini talep edemez. Türk Medeni Kanunu'nun benimsediği edinilmiş mallara katılma rejiminde, eşin tasfiyeden doğan hakkı bir 'ayni hak' (mülkiyet hakkı) değil, bir 'şahsi alacak hakkı'dır. Yargıtay 8. HD'nin 2017/2301 sayılı kararında da belirtildiği gibi, eşin talep hakkı, edinilmiş malın mülkiyetine yönelik olmayıp, o malın değeri üzerinden hesaplanan bir alacak hakkı niteliğindedir. Dolayısıyla, katkıda bulunan eş, tapu iptali ve tescil talebinde bulunamaz. Talep edebileceği iki tür alacak hakkı vardır: 1) Değer Artış Payı Alacağı (TMK m. 227): Kişisel malıyla (altınlar) yaptığı katkının, taşınmazın güncel değerindeki artışa göre hesaplanmış karşılığını isteyebilir. 2) Katılma Alacağı (TMK m. 236): Bu katkı düşüldükten sonra kalan ve edinilmiş mal sayılan değerin (artık değerin) yarısını isteyebilir. Her iki durumda da talep, mülkiyete değil, parasal bir değere yöneliktir.