Vesayet davaları (örneğin vasi atanması talebi), HMK uyarınca hangi yargılama usulüne göre görülür? Bu tür davalarda mahkemenin duruşma yapmaksızın, dosya üzerinden karar vermesi mümkün müdür?

Vesayet işleri, HMK m. 382/2b-19 uyarınca 'çekişmesiz yargı' işidir ve HMK m. 385 gereği 'basit yargılama usulü'ne tabidir. HMK m. 320/1, mahkemenin mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceğini belirtse de, Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 2017/7944 E. ve 2017/17653 E. sayılı kararlarında bu hükmün yanlış yorumlanmaması gerektiği vurgulanmıştır. Yargıtay'a göre, duruşma yapmadan karar verilebilmesi ancak hukukun açıkça cevaz verdiği (örn: ihtiyati tedbir) veya hakime takdir hakkı tanıdığı istisnai hallerde mümkündür. Vesayet gibi kişilerin temel hak ve özgürlüklerini doğrudan etkileyen davalarda, Anayasa m. 36 ve HMK m. 27'de düzenlenen 'hukuki dinlenilme hakkı' ve 'adil yargılanma hakkı' gereği, tarafların duruşmaya çağrılması ve dinlenmesi esastır. Dolayısıyla, mahkemenin duruşma açmadan, dosya üzerinden vesayet davasını reddetmesi hukuka aykırıdır ve bozma nedenidir.