Bir eş, evlilik birliği içinde, diğer eşin kişisel malı olan bir arsası üzerine, tamamen kendi edinilmiş mallarından (maaş birikimi) karşılayarak bir ev inşa etmiştir. Boşanma halinde bu evin ve arsanın mal paylaşımındaki durumu ne olur?

Bu durumda, arsa diğer eşin kişisel malı olarak kalmaya devam eder. Ancak, arsanın üzerine inşa edilen ev, bir eşin diğerinin malına yaptığı bir iyileştirme ve değer katma eylemidir. Evi inşa eden eşin, bu katkısı nedeniyle iki tür alacak hakkı doğabilir: 1. **Değer Artış Payı Alacağı (TMK m. 227):** Evin inşası, arsanın değerini artırmıştır. Evi inşa eden eş, kendi edinilmiş mallarından yaptığı harcamanın, arsanın o anki değerine oranının, taşınmazın tasfiye anındaki güncel değeriyle çarpılması sonucu bulunacak miktar kadar 'değer artış payı alacağı' talep edebilir. Bu, katkının karşılığıdır. 2. **Katılma Alacağı (Artık Değere Katılma):** Değer artış payı alacağı ödendikten sonra, evin inşası nedeniyle taşınmazın değerinde hala bir 'artık değer' kalmışsa (piyasa koşulları vb. nedenlerle), bu artık değerin yarısı üzerinde diğer eş de (arsa sahibi olan) katılma alacağı hakkına sahip olur. Uygulamada, mahkeme genellikle yapılan harcamanın güncel değerini hesaplayarak katkı yapan eşe iadesine ve eğer evin inşası arsanın değerini yapılan masraftan daha fazla artırmışsa, bu fazlalık (artık değer) üzerinden de diğer eşe pay verilmesine karar verir. Ev, arsanın mütemmim cüzü (bütünleyici parçası) olduğu için mülkiyeti arsa sahibinde kalır, diğer eşin talebi ayni değil, parasal bir alacak hakkıdır.