Vesayet davası (örneğin kısıtlama istemi) HMK'ya göre ne tür bir yargılama işidir ve hangi usule tabidir? Mahkemenin duruşma yapmadan dosya üzerinden karar vermesi mümkün müdür?

Vesayet davası, HMK m. 382/2-b-19 uyarınca bir 'çekişmesiz yargı' işidir. HMK m. 385'e göre, çekişmesiz yargı işlerinde niteliğine uygun düştüğü ölçüde 'basit yargılama usulü' uygulanır. HMK m. 320/1, 'Mahkeme, mümkün olan hallerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir.' hükmünü içerse de, Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 2017/7944 E. ve 2018/439 K. sayılı kararında da vurgulandığı gibi, bu hüküm her durumda duruşmasız karar verilebileceği anlamına gelmez. Özellikle vesayet gibi kişi haklarını doğrudan ve derinden etkileyen davalarda, 'hukuki dinlenilme hakkı' (HMK m. 27) ve 'adil yargılanma hakkı' (Anayasa m. 36) gereği tarafların (ve kısıtlanması istenen kişinin) dinlenmesi esastır. Kanunun açıkça duruşma yapılmasını gerektirdiği veya hakkın özünü etkilediği durumlarda, mahkemenin duruşma açmadan, sadece dosya üzerinden karar vermesi hukuka aykırıdır ve bozma nedenidir.