Velayetin değiştirilmesi davası basit yargılama usulüne tabidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/1575 E. sayılı kararında, yerel mahkemenin davacının tanık deliline dayanmasına rağmen 'somutlaştırma yükü yerine getirilmedi' gerekçesiyle tanıkları dinlemeden davayı reddetmesi neden bozulmuştur?

YHGK'nın ilgili kararında bu durumun bozulmasının temel nedeni 'hukuki dinlenilme hakkının' (HMK m. 27) ihlal edilmesidir. Velayet davaları kamu düzenine ilişkindir ve bu davalarda 'resen araştırma ilkesi' geçerlidir. Bu ilke gereği, hâkim tarafların iddia ve delilleriyle bağlı değildir, kendiliğinden delil toplayabilir. Davacı baba, dava dilekçesinde tanık deliline dayanmıştır. Mahkemenin, basit yargılama usulü veya somutlaştırma yükü gibi gerekçelerle bu delili toplamaması, davacının 'açıklama ve ispat hakkını' elinden almıştır. Mahkemenin, davacı tanıklarını dinledikten, uzmanlardan (psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı) oluşan bir heyetten rapor aldıktan ve tüm delilleri birlikte değerlendirdikten sonra karar vermesi gerekirken, sadece pedagog raporuna dayanarak hüküm kurması hatalı bulunmuş ve hukuki dinlenilme hakkının ihlali nedeniyle karar bozulmuştur.