HMK m. 220 uyarınca belge ibrazından kaçınan taraf aleyhine, diğer tarafın beyanının kabul edilmesi, 're'sen araştırma ilkesi'nin geçerli olduğu davalarda (örneğin, kamu düzenine ilişkin davalar) da aynı şekilde uygulanabilir mi?

Re'sen araştırma ilkesinin geçerli olduğu davalarda (örneğin, babalık davası, idari davalar), hakimin maddi gerçeği kendiliğinden araştırma yükümlülüğü vardır. Bu nedenle, HMK m. 220/3'ün uygulanması daha sınırlıdır. Hakim, bir tarafın belge ibrazından kaçınması üzerine, diğer tarafın beyanını otomatik olarak doğru kabul etmek yerine, maddi gerçeği ortaya çıkarmak için diğer araştırma yollarına (bilirkişi, keşif, tanık, diğer kurumlardan belge isteme vb.) başvurmakla yükümlüdür. Ancak, tüm araştırma yolları tüketildikten sonra davanın aydınlatılması hala o belgeye bağlıysa ve taraf ibrazdan kaçınıyorsa, hakim bu durumu da delil takdirinde dikkate alarak, diğer tarafın beyanına daha fazla ağırlık verebilir. Yani kural uygulanır ama daha ihtiyatlı ve son çare olarak uygulanır.