Hakaret suçunun manevi unsuru 'genel kast'tır, failin özel bir 'tahkir saiki' ile hareket etmesi aranmaz. Bu ilkenin pratik anlamı nedir? Failin, şaka veya eleştiri amacıyla söylediği ancak objektif olarak onur, şeref ve saygınlığı rencide edici nitelikte olan bir sözden dolayı hakaret suçundan sorumlu tutulması mümkün müdür?
Hakaret suçunun manevi unsurunun 'genel kast' olarak kabul edilmesinin ve özel bir 'tahkir saiki' (aşağılama, küçük düşürme amacı) aranmamasının önemli pratik sonuçları vardır. Genel kast, failin, söylediği sözün veya yaptığı hareketin anlamını ve objektif olarak onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte olduğunu bilmesi ve bu sözü söylemeyi veya hareketi yapmayı istemesidir. 1) 'Tahkir Saiki' Aranmamasının Anlamı: Bu, failin amacının, niyetinin veya güttüğü saikin suçun oluşumu açısından belirleyici olmadığı anlamına gelir. Failin birini aşağılamak, küçük düşürmek gibi özel bir niyetle hareket etmesi şart değildir. Sadece söylediği sözün hakaret niteliği taşıdığını bilmesi yeterlidir. 2) Şaka veya Eleştiri Amacının Etkisi: Failin eylemini şaka, eleştiri, sitem veya espri amacıyla gerçekleştirdiğini savunması, tek başına onu sorumluluktan kurtarmaz. Burada belirleyici olan, failin sübjektif niyetinden çok, söylenen sözün veya yapılan davranışın 'objektif' olarak hakaret niteliği taşıyıp taşımadığıdır. a) Mümkün Olan Durum: Eğer bir 'şaka' veya 'eleştiri', sınırlarını aşarak objektif olarak bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek niteliğe bürünürse, failin amacı şaka yapmak olsa bile hakaret suçu oluşabilir. Örneğin, bir arkadaş ortamında, başkalarının da duyacağı şekilde birine sürekli olarak 'beceriksiz, aptal' gibi ifadelerle hitap etmek, şaka sınırını aşarak hakaret boyutuna ulaşabilir. Fail, bu sözlerin aşağılayıcı niteliğini bildiği için genel kastla hareket etmiş sayılır. b) Mümkün Olmayan Durum: Ancak, söylenen söz, objektif olarak eleştiri veya haber verme hakkı sınırları içinde kalıyorsa (Anayasa m. 26) veya toplumsal değer yargılarına göre hakaret niteliği taşımayan bir sitem veya kaba bir hitap tarzı ise, bu durumda suçun maddi unsuru (tahkir edici nitelik) oluşmadığı için fail cezalandırılmaz. Metinde de belirtildiği gibi, 'eleştiriler tabiatı itibariyle kişiler, olaylar veya nesneler bakımından rahatsız edici olabilirse de bu tür açıklamalar eleştiri sınırları çerçevesinde değerlendirilerek hukuka aykırı olarak görülmeyecektir.' Sonuç olarak, failin amacı (şaka, eleştiri) tek başına bir kriter değildir. Önemli olan, fiilin objektif olarak hakaret niteliği taşıması ve failin bu niteliği bilerek (genel kastla) hareket etmesidir. Eğer fiil objektif olarak hakaret ise, failin 'ben şaka yapmıştım' savunması, genellikle onu sorumluluktan kurtarmaya yetmez.