375 sayılı KHK Geçici 35. madde uyarınca tesis edilen kamu görevinden çıkarma işlemine karşı açılan bir iptal davasında, mahkeme, işlemin unsurlarındaki hukuka aykırılık nedeniyle işlemi iptal etmiştir. Davacının, görevden ayrı kaldığı süreye ilişkin 'parasal ve özlük haklarının' iadesi talebi hakkında mahkeme nasıl bir karar vermelidir? Bu konudaki yasal dayanak nedir?
Mahkemenin, hukuka aykırı bulduğu kamu görevinden çıkarma işlemini iptal etmesi, bu işlemin tesis edildiği andan itibaren tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkması anlamına gelir. Bu ilkeye 'idari işlemin geriye yürümezliği kuralının istisnası' veya 'iptal kararının geriye yürümesi' denir. Yani, iptal kararıyla birlikte, memur hiç görevden çıkarılmamış gibi hukuki bir durum yaratılır. Bu durumda, davacının görevden ayrı kaldığı süreye ilişkin parasal ve özlük haklarının iadesi talebi hakkında mahkemenin kabul kararı vermesi gerekir. Yasal Dayanak: Bu konudaki temel yasal dayanak, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 28. maddesi ve 375 sayılı KHK'nın kendisine özel düzenlemesidir. 1) İYUK m. 28/1: '...iptal kararları, idari işlemin yapıldığı tarihe kadar geri yürür ve o işlemi bütün sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırır. İdare, iptal kararının gereğini gecikmeksizin yerine getirmek ve bu karara göre işlem veya eylemde bulunmak zorundadır.' Bu genel hüküm uyarınca idare, memurun yoksun kaldığı tüm mali ve sosyal hakları (maaş, ek gösterge, tazminat, kıdem ilerlemesi vb.) iade etmekle yükümlüdür. 2) 375 sayılı KHK Geçici 35. Madde: Metinde yer alan Samsun 1. İdare Mahkemesi'nin kararında da atıf yapıldığı üzere, KHK'nın kendisinde de bu duruma ilişkin özel bir hüküm bulunmaktadır. Kararda, '375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 35. Maddesinde, “… görevine iade edilenlerin görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklar ödenir” hükmü gereğince davacının yoksun kaldığı mali ve sosyal haklarına ilişkin kısmın da kabulü gerekmektedir.' denilmektedir. Faiz Talebi: Davacının bu haklarının, görevden çıkarıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi gerekir. Çünkü idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle davacı, alacaklarını zamanında alamamış ve bu nedenle bir zarara uğramıştır. Yasal faiz, bu zararın telafisine yöneliktir. Metindeki İstanbul 12. İdare Mahkemesi'nin kararında da 'yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren isleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya iadesi talebinin kabulüne' şeklinde hüküm kurulmuştur. Sonuç olarak, iptal kararı, davacının görevden çıkarılma işlemi hiç yapılmamış gibi eski durumun tesis edilmesini gerektirir. Bu nedenle mahkeme, işlemin iptalinin yanı sıra, davacının yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte kendisine ödenmesine de karar vermelidir.