TCK m. 129/3'te düzenlenen 'karşılıklı hakaret' halinde cezada indirim yapılması veya ceza verilmemesi, hâkimin takdirine bırakılmıştır. Hâkim bu takdir yetkisini kullanırken hangi kriterleri göz önünde bulundurmalıdır? İlk hakaretin haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi veya hukuka uygun bir eleştiri niteliğinde olması, ikinci hakareti gerçekleştiren failin bu hükümden yararlanmasını etkiler mi?

TCK m. 129/3, karşılıklı hakaret durumunu özel bir haksız tahrik hali olarak düzenler ve hâkime geniş bir takdir yetkisi tanır. Hâkim, bu takdir yetkisini kullanırken 'olayın niteliğini' göz önünde bulundurmalıdır. Bu kapsamda değerlendirilecek kriterler şunlardır: 1) İlk Hakaretin Niteliği ve Ağırlığı: İlk hakaretin provokatif etkisi, ağırlığı ve haksızlığı önemlidir. Çok ağır ve haksız bir hakarete, daha hafif bir hakaretle karşılık verilmesi durumunda, ikinci hakareti edenin lehine ceza vermekten vazgeçme eğilimi artabilir. 2) Karşılık Verilen Hakaretin Niteliği ve Orantılılığı: İkinci hakaretin, ilkine oranla ne kadar ağır olduğu değerlendirilir. İlk hakarete orantısız ve çok daha ağır bir hakaretle karşılık verilmesi, indirim oranını düşürebilir veya tamamen indirimsiz ceza verilmesine yol açabilir. 3) Olayın Gelişimi ve Tarafların Kusur Durumu: Olayın nasıl başladığı, tarafların kavgadaki genel tutumları ve kimin daha fazla kusurlu olduğu gibi hususlar dikkate alınır. 4) Zamansal Yakınlık: Hakaretlerin birbirine tepki olarak, araya uzun bir zaman girmeden yapılmış olması, 'karşılıklılık' unsurunun varlığı için önemlidir. İlk Hakaretin Hukuki Niteliğinin Etkisi: İlk hakaretin hukuki niteliği, TCK m. 129/3'ün uygulanmasını doğrudan etkiler: a) İlk Hakaretin Hukuka Uygun Olması: Eğer ilk eylem, TCK m. 128 (iddia ve savunma dokunulmazlığı) veya Anayasa m. 26 (eleştiri hakkı) kapsamında hukuka uygun bir eylem ise, ortada haksız bir fiil yoktur. Hukuka uygun bir eyleme karşı işlenen hakaret, haksız bir tepki olacağından, ikinci hakareti eden fail TCK m. 129/3'ten yararlanamaz. Metinde de belirtildiği gibi, 'ilk hakaret suçu bakımından bir hukuka uygunluk nedeni bulunmamalıdır.' b) İlk Hakaretin Kendisinin Haksız Bir Fiile Tepki Olması: Eğer ilk hakaret, kendisinden önceki bir haksız fiile (kasten yaralama veya başka bir haksızlık) tepki olarak işlenmişse ve TCK m. 129/1 veya 129/2 kapsamında ise, bu hakaret de haksız bir fiil olarak nitelendirilemez. Dolayısıyla, bu meşru tepkiye karşı yapılan ikinci hakaret, TCK m. 129/3'ün korumasından yararlanamaz. Sonuç olarak, TCK m. 129/3'ün uygulanabilmesi için, ilk hakaretin 'haksız bir fiil' niteliğinde olması zorunludur. Hukuka uygun bir eleştiriye veya kendisi zaten bir tepki olan hakarete karşı yapılan hakaret, 'karşılıklı hakaret' kapsamında değerlendirilmez.