HMK m. 7/1'in ikinci cümlesi uyarınca belirlenen ortak yetkili mahkemenin yetkisi 'kesin yetki' ise, bu durumun HMK m. 19/4 ile düzenlenen 'yetki itirazında bulunulmazsa davanın açıldığı mahkemenin yetkili hale gelmesi' kuralı üzerindeki etkisi nedir? Yani, davalılar süresinde yetki itirazında bulunmazsa, dava ortak yetkili mahkeme yerine başka bir mahkemede görülebilir mi?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #318313

HMK m. 19/4'te düzenlenen kural, 'yetkinin kesin olmadığı davalar' için geçerlidir. Madde metni şöyledir: 'Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.' Kesin yetki ise, tarafların iradesiyle değiştirilemeyen, mahkemenin davanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) dikkate alması gereken ve kamu düzenine ilişkin bir yetki kuralıdır. HMK m. 7/1'in gerekçesinde, ikinci cümledeki 'ortak yetkili mahkeme'nin yetkisinin 'kesin yetki' haline getirildiği açıkça belirtilmiştir. Bu yorum kabul edildiğinde, HMK m. 19/4'ün bu duruma etkisi ortadan kalkar. Şöyle ki: 1) Tarafların Anlaşması Geçersizdir: Kesin yetki durumunda taraflar, aralarında anlaşarak (yetki sözleşmesi ile) veya zımnen (itiraz etmeyerek) yetkisiz bir mahkemeyi yetkili hale getiremezler. 2) Re'sen Dikkate Alınır: Mahkeme, davalılar süresinde bir yetki itirazında bulunmasalar dahi, davanın her aşamasında yetkisiz olduğunu tespit ederse kendiliğinden yetkisizlik kararı vermek zorundadır. Bu, bir dava şartıdır (HMK m. 114/1-c). Sonuç olarak, HMK m. 7/1'in ikinci cümlesi uyarınca bir ortak yetkili mahkeme kanunda belirtilmişse ve bu mahkemenin yetkisi 'kesin yetki' olarak kabul ediliyorsa, davalıların süresinde yetki itirazında bulunmamaları, davanın açıldığı yetkisiz mahkemeyi yetkili kılmaz. Mahkeme, bu durumu fark ettiğinde, örneğin yargılamanın ilerleyen bir aşamasında dahi, re'sen yetkisizlik kararı vererek dosyayı ortak yetkili mahkemeye göndermelidir. HMK m. 19/4, sadece kesin olmayan yetki hallerinde uygulama alanı bulur.