HMK m. 7/1'de düzenlenen 'davalının birden fazla olması halinde yetki' kuralı ile 'dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır' istisnası arasındaki hukuki nitelik farkını, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/1708 E. sayılı kararı ışığında tartışınız. Ortak yetkili mahkemenin yetkisi kesin yetki midir, yoksa seçimlik bir yetki midir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #318294

HMK m. 7/1, davalının birden fazla olması durumunda davacıya, davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açma konusunda bir seçimlik hak tanır. Ancak, maddenin ikinci cümlesi, bu genel kurala önemli bir istisna getirir: 'Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.' Bu istisnanın hukuki niteliği, Yargıtay kararlarında, özellikle haksız fiil davaları bağlamında tartışılmıştır. Metinde yer alan HMK m. 7 gerekçesi, bu istisnanın ortak yetkili mahkemenin yetkisini 'kesin yetki' haline getirdiğini açıkça belirtir. Ancak Yargıtay uygulaması, özellikle haksız fiil gibi davacıya birden fazla seçimlik hak tanıyan durumlarda bu kuralı farklı yorumlamaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/1708 E. sayılı kararında ele alınan uyuşmazlık, haksız fiil nedenine dayalı davalarda HMK m. 7'nin kesin yetki kuralı içerip içermediği noktasında toplanmıştır. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 2017/7687 E. sayılı kararında da belirtildiği gibi, HMK m. 16, haksız fiil davaları için davacıya 'haksız fiilin işlendiği yer', 'zararın meydana geldiği yer' ve 'zarar görenin yerleşim yeri' gibi birden fazla seçimlik yetki hakkı tanımıştır. Yargıtay, HMK m. 7/1'in ikinci cümlesindeki 'ortak yetkili mahkeme' kuralının, HMK m. 16 gibi davacıya tanınan diğer seçimlik yetki haklarını ortadan kaldıran mutlak bir kesin yetki kuralı olarak yorumlanamayacağını kabul etmektedir. Dolayısıyla, davacı, davalıların tamamı için ortak yetkili olan haksız fiilin işlendiği yer mahkemesinde dava açabileceği gibi, kendi seçimlik hakkı olan yerleşim yeri mahkemesinde de dava açabilir. Bu yorum, HMK m. 7 gerekçesindeki 'kesin yetki' ifadesinin, özellikle haksız fiil gibi davacıya geniş seçimlik haklar tanıyan özel yetki kuralları karşısında esnek bir şekilde uygulanması gerektiğini göstermektedir.