Bir borçlu, hakkında başlatılan icra takibine itiraz etmiş ve alacaklı tarafından aleyhine itirazın iptali davası açılmıştır. Borçlu, bu davada borcun olmadığını iddia etmektedir. Bu davanın, borçlunun açacağı bir menfi tespit davasından temel farkı nedir ve bu fark zorunlu arabuluculuk açısından neden önemlidir?

İki dava arasındaki temel fark, davanın tarafları ve talep sonucunun niteliğidir. Bu fark, zorunlu arabuluculuk açısından kritik öneme sahiptir. 1) İtirazın İptali Davası: Bu davayı 'alacaklı' açar. Talep sonucu, borçlunun itirazının iptali ile takibin devamı ve alacağın tahsilidir. Dava, özü itibarıyla bir 'alacak davası'dır ve konusu 'bir miktar paranın ödenmesi'dir. Bu nedenle, eğer alacak ticari bir alacaksa, TTK m. 5/A uyarınca zorunlu arabuluculuğa tabidir. 2) Menfi Tespit Davası: Bu davayı 'borçlu' açar. Talep sonucu, borçlu olmadığının 'tespit' edilmesidir. Bu dava bir alacak tahsilini değil, borcun var olmadığının saptanmasını amaçlar. Bir eda hükmü içermez. Bu nedenle, Yargıtay kararları uyarınca zorunlu arabuluculuğa tabi değildir. Özetle, davanın 'kim tarafından' açıldığı ve 'talep sonucunun' tespit mi yoksa eda (tahsil) mı olduğu, zorunlu arabuluculuk şartının uygulanmasında belirleyici farkı yaratır.