Yazılı yargılama usulünde, 6100 sayılı HMK'nın 184. ve 186. maddelerine göre tahkikatın sona ermesi ile sözlü yargılama arasındaki ilişki nasıldır? Mahkeme, taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapma hakkı vermeden tahkikatı bitirip hüküm kurabilir mi?

Hayır, kuramaz. HMK m. 184, hâkimin, toplanan delilleri inceledikten sonra, 'duruşmada hazır bulunan taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapabilmeleri için söz vereceğini' emreder. Bu, tarafların dosyaya giren tüm delilleri ve yargılamanın seyrini değerlendirip, kendi iddia ve savunmalarını bu bütünlük içinde son bir kez ortaya koymaları için tanınan bir haktır. Mahkeme, ancak tarafların bu açıklamalarından sonra, tahkikatı gerektiren başka bir husus kalmadığına kanaat getirirse tahkikatın bittiğini tefhim edebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/18698 E. sayılı kararında da belirtildiği gibi, taraflara bu açıklama hakkı verilmeden ve tahkikatın bittiği usulüne uygun tefhim edilmeden sözlü yargılamaya geçilip hüküm kurulması, hukuki dinlenilme hakkının (HMK m. 27) ihlalidir ve bozma sebebidir.