HMK'nın ön inceleme (m. 137), tahkikat (m. 143 vd.) ve sözlü yargılama (m. 186) aşamaları arasındaki sıralamanın emredici niteliği nedir? Mahkemenin ön inceleme duruşması yapmadan veya tahkikat aşamasını tamamlamadan doğrudan hüküm kurması mümkün müdür?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #317478

Bu sıralama emredicidir ve mahkemenin bu usuli aşamalara uyması zorunludur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/20219 E. sayılı kararında da vurgulandığı gibi, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılmalıdır. HMK m. 137/2'ye göre, 'Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez.' Aynı şekilde, tahkikat tamamlanmadan (HMK m. 184) sözlü yargılama aşamasına geçilemez (HMK m. 186). Mahkemenin, bu yasal kesitlere uymadan, örneğin ön inceleme duruşması yapmadan veya tahkikat delillerini toplamadan doğrudan hüküm kurması, tarafların hukuki dinlenilme hakkını (HMK m. 27) ve adil yargılanma hakkını (Anayasa m. 36) ihlal eder. Bu durum, Yargıtay tarafından usule aykırılık nedeniyle mutlak bir bozma sebebi olarak kabul edilir.