Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 6. maddesindeki 'adil yargılanma hakkı'nın 'makul süre' unsuru ile 13. maddesindeki 'etkili başvuru hakkı' arasındaki ilişki nedir?

AİHS'nin 6. maddesi, herkesin davasının 'makul bir süre içinde' görülmesini isteme hakkını güvence altına alır. AİHS'nin 13. maddesi ise, Sözleşme'de tanınmış hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkese ulusal bir merci önünde 'etkili bir yola başvurma hakkı' tanır. Bu iki madde arasında yakın bir ilişki vardır: Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edilmesi durumunda, bu ihlali telafi edebilecek veya önleyebilecek etkili bir iç hukuk yolunun (13. madde anlamında) varlığı zorunludur. AİHM'in *Ümmühan Kaplan/Türkiye* gibi kararlarında, Türkiye'de makul sürede yargılanma hakkı ihlallerine ilişkin etkili bir başvuru yolu bulunmadığı tespit edilerek, hem 6. hem de 13. maddelerin ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. (AİHS 6, 13; AİHM, Ümmühan Kaplan/Türkiye, § 33; AYM, Nevriye Kuruç B. No: 2021/58970, § 30-33)