Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadında 'iç hukuk yollarının tüketilmediği' itirazının değerlendirilmesinde 'aşırı şekilcilik' prensibi nasıl uygulanmaktadır?

AİHM, iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralının aşırı şekilci bir şekilde uygulanmasının adil yargılanma hakkına (Sözleşme m. 6) zarar verebileceğini kabul etmiştir. *Zubac/Hırvatistan* (BD, B. No: 40160/12, § 97) kararında belirtildiği üzere, usul kuralının özellikle katı bir şekilde yorumlanması, başvuranın davasının esastan incelenmesini engelleyebilir ve etkili korunma hakkının ihlaline yol açabilir. AİHM, mahkemeye erişim hakkının, kuralın hukuki güvenlik ve adaletin düzgün yönetimi amaçlarına hizmet etmeyi bırakması ve ilgili kişinin ihtilafının yetkili mahkeme tarafından esastan karara bağlanmasını engelleyen bir set oluşturması halinde ihlal edilmiş olduğuna karar vermiştir (*Zubac*, § 98). Bu ilke, *Durukan ve Birol/Türkiye* davasında da (B. No: 14879/20 ve 13440/21) Anayasa Mahkemesi'nin başvuruyu 'açıkça dayanaktan yoksun' bulmasının 'aşırı şekilcilik' olarak değerlendirilmesinde kullanılmıştır. (Sözleşme 6; AİHM, Zubac/Hırvatistan, § 97-98; AİHM, Durukan ve Birol/Türkiye, § 40, 42)