Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) Madde 17'nin 'hakkın kötüye kullanılması' ilkesi, ifade özgürlüğü bağlamında nasıl yorumlanır ve AİHM, 'Durukan ve Birol/Türkiye' davasında bu maddeyi nasıl uygulamıştır?

AİHM, Sözleşme'nin 17. maddesini (hakkın kötüye kullanılması) yalnızca istisnai olarak ve olağanüstü durumlarda uyguladığını vurgular. Bu madde, başvurucunun Mahkeme önünde dava açarak ileri sürmeye çalıştığı Sözleşme hakkının kullanılmasını engelleme etkisine sahiptir. İfade özgürlüğü davalarında, yalnızca ihtilaf konusu ifadelerin Sözleşme'nin değerlerine açıkça aykırı amaçlar için kullanılarak ilgili hükmü gerçek amacından saptırmaya yönelik olduğu çok açıksa uygulanmalıdır (*Perinçek/İsviçre* BD, B. No: 27510/08, § 114). *Durukan ve Birol/Türkiye* davasında (B. No: 14879/20 ve 13440/21), AİHM, başvurucuların sosyal medya paylaşımlarının (PKK liderine atıf, Cumhurbaşkanına hakaret) şiddeti veya nefreti teşvik etmeyi ya da Sözleşme tarafından korunan hak ve özgürlükleri yok etmeyi amaçladığını açıkça ortaya koymaya yeterli olmadığını belirterek 17. maddenin uygulanmadığına karar vermiştir. (Sözleşme 17; AİHM, Perinçek/İsviçre, § 114; AİHM, Durukan ve Birol/Türkiye, § 46-47)