Anayasa Mahkemesi'nin 'Etkili Başvuru Hakkı' (Anayasa m.40) ve 'Bireysel Başvuru Hakkı' (Anayasa m.148) arasındaki ilişkiyi ve bu hakların makul sürede yargılanma hakkı ihlalleri bağlamındaki önemini açıklayınız.

Anayasa'nın 40. maddesiyle güvence altına alınan etkili başvuru hakkı, temel hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkese yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanı sağlamayı ifade eder. Bu hak, bağımsız nitelikte olmayıp, Anayasa'daki diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarak kullanılır. Anayasa'nın 148. maddesindeki bireysel başvuru hakkı ise, etkili başvuru hakkının özel bir görünümüdür. Makul sürede yargılanma hakkı ihlallerinde, bireysel başvurudan önce ihlalin tespiti ve tazmini için etkili bir iç hukuk yolu bulunmaması, hem etkili başvuru hakkını (m.40) hem de bireysel başvurunun ikincilliği ilkesini (m.148/3) zedelemektedir. AYM, bu durumun bireysel başvuru sisteminin etkin işlemesini güçleştirdiğini vurgulamıştır. (Anayasa 40, 148; AYM, Nevriye Kuruç B. No: 2021/58970, § 58-60, 88, 90-91)