Bir ceza davasında, sanığın eyleminin suç tarihinde yürürlükte olan kanuna göre cezası 'bir yıldan üç yıla kadar hapis' iken, hüküm verilmeden önce yapılan bir kanun değişikliği ile ceza 'üç yıldan beş yıla kadar hapis' olarak ağırlaştırılmıştır. Mahkeme hangi kanunu uygulamalıdır? Bu durumun TCK m. 7 açısından hukuki dayanağı nedir?
Mahkeme, sanık **lehine** olan kanunu, yani suç tarihinde yürürlükte olan ve daha az cezayı öngören ilk kanunu uygulamalıdır. Bu durum, TCK'nın 7. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen 'lehe olan kanunun uygulanması' ilkesinin bir gereğidir. TCK m. 7'de düzenlenen 'zaman bakımından uygulama' ilkeleri şöyledir: 1. **Genel Kural (m. 7/1):** Kural olarak, bir suç, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre cezalandırılır. ('İşlendiği zamanın kanunu' ilkesi). 2. **İstisna: Lehe Kanunun Geriye Yürümesi (m. 7/2):** 'Suçun işlenmesinden sonra yürürlüğe giren kanun, fiili suç olmaktan çıkarır veya daha hafif bir ceza veya güvenlik tedbiri öngörürse, bu kanun uygulanır.' Bu, lehe kanunun geçmişe etkili olacağını (geriye yürüyeceğini) ifade eder. 3. **İstisna: Aleyhe Kanunun Geriye Yürümemesi:** Maddedeki düzenlemeden çıkan zıt anlamlı sonuç ise, suçun işlenmesinden sonra yürürlüğe giren ve failin **aleyhine** olan bir kanunun, geriye yürüyerek geçmişteki fiillere uygulanamayacağıdır. Bu, 'kanunların geriye yürümezliği' ilkesinin ceza hukukundaki en temel güvencesidir ve 'kanunilik' ilkesinin bir parçasıdır. Somut olayda: * Suç tarihinde yürürlükte olan kanun (1-3 yıl hapis) sanık lehinedir. * Hükümden önce yürürlüğe giren yeni kanun (3-5 yıl hapis) sanık aleyhinedir. Bu durumda, TCK m. 7/2'nin zıt anlamından hareketle, aleyhe olan yeni kanun geriye yürüyemez. Mahkeme, suçun işlendiği tarihte yürürlükte olan ve sanık için daha lehe sonuçlar doğuran ilk kanun hükmünü uygulamak zorundadır. Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin E:2018/773 sayılı kararında da, 'suç tarihinde yürürlükte bulunmayan ve aleyhte düzenleme getiren hüküm uyarınca sanığın cezalandırılmalarına karar verilmesi' bir bozma nedeni olarak kabul edilmiştir.