Anayasa Mahkemesi, E.2018/137 sayılı kararında, 7075 sayılı Kanun'un 10. maddesinde yapılan ve OHAL Komisyonu kararıyla göreve iade edilen akademisyenlerin, 'Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine' atanmasını öngören düzenlemeyi neden iptal etmiştir?

Anayasa Mahkemesi, bu düzenlemeyi, temel olarak 'hukuk devleti' ilkesi (Anayasa m. 2), 'eşitlik' ilkesi (Anayasa m. 10) ve 'akademik özgürlük' ile 'üniversite özerkliği' gibi bağlantılı ilkelere aykırı bularak iptal etmiştir. İptalin temel gerekçeleri şunlardır: 1. **Hukuk Devleti ve İade Kararının Sonuçları:** OHAL Komisyonu'nun bir kişiyi göreve iade etme kararı, o kişinin kamu görevinden çıkarılma işleminin hukuka aykırı olduğunun ve kişinin terör örgütleriyle bir bağının bulunmadığının tespiti anlamına gelir. Hukuk devletinde, hukuka aykırı bir işlemin doğal sonucu, o işlem hiç yapılmamış gibi eski hale getirme (ex tunc etki), yani kişinin eski görevine ve kurumuna iade edilmesidir. Dava konusu kural ise, bu hukuki sonucu ortadan kaldırmakta ve iade kararını anlamsızlaştırmaktadır. Kişi, aklanmış olmasına rağmen, adeta 'cezalandırılır gibi' eski kurumuna dönememekte ve başka bir kuruma atanmaktadır. 2. **Eşitlik İlkesinin İhlali:** Normal idari yargı kararıyla göreve iade edilen bir kamu görevlisi eski kurumuna ve görevine dönerken, sadece OHAL KHK'sı ile ihraç edilip Komisyon kararıyla iade edilenlere farklı ve daha aleyhe bir muamele yapılması, aynı hukuki durumda olanlar arasında haklı bir nedene dayanmayan bir ayrımcılık oluşturur ve eşitlik ilkesini ihlal eder. 3. **Akademik Özgürlük ve Üniversite Özerkliği:** Bir akademisyenin çalıştığı üniversite, onun akademik çevresini, araştırma olanaklarını ve mesleki kariyerini doğrudan etkiler. Kişiyi, iradesi dışında ve kendi kurumuyla hiçbir ilgisi olmayan bir gerekçeyle başka bir üniversiteye zorunlu olarak atamak, onun akademik özgürlüğüne ve kariyer planlamasına ölçüsüz bir müdahaledir. Ayrıca, YÖK'e, üniversitelerin ihtiyacı veya talebi olmaksızın, merkezi bir kararla bu atamaları yapma yetkisi vermek, üniversitelerin kendi akademik kadrolarını belirleme konusundaki idari özerkliğiyle de bağdaşmaz. Bu nedenlerle AYM, düzenlemenin, iade kararının hukuki sonuçlarını ortadan kaldırarak hukuk devleti ilkesini zedelediği, eşitsizliğe yol açtığı ve akademik özgürlüğe orantısız bir müdahale oluşturduğu sonucuna vararak iptal kararı vermiştir.