Anayasa Mahkemesi'nin E.2018/137 sayılı kararında, 375 sayılı KHK'ya eklenen geçici 35. maddenin (G) fıkrası uyarınca, kamu görevinden çıkarılanların rütbe ve/veya memuriyetlerinin alınmasını öngören düzenleme neden iptal edilmiştir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #315150

Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeyi, oyçokluğuyla, temel olarak 'masumiyet karinesi' ve 'hukuk devleti' ilkelerine aykırı bularak iptal etmiştir. İptal gerekçeleri şunlardır: 1. **Ceza Niteliğinde Yaptırım:** Rütbe ve memuriyetin geri alınması, kişinin kazanılmış statüsünü ve buna bağlı tüm hakları (emeklilik, kıdem vb.) ortadan kaldıran, son derece ağır ve 'ceza' niteliğinde bir yaptırımdır. Bu tür bir yaptırım, ancak kesinleşmiş bir mahkumiyet kararının sonucu olabilir. 2. **Masumiyet Karinesinin İhlali (Anayasa m. 38/4):** Kural, sadece idari bir işlemle (kamu görevinden çıkarma) bu ağır sonucun doğmasını öngörmektedir. Hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı bulunmayan bir kişinin, sadece idari bir karara dayanılarak rütbelerinin sökülmesi ve memuriyetinin geri alınması, onun suçluluğu kanıtlanmadan cezalandırılması anlamına gelir. Bu, masumiyet karinesini ihlal eder. 3. **İdari İşlemin Yargısal Karar Yerine Geçmesi:** Düzenleme, idari bir karara (çıkarma kararı), normalde ancak bir yargı kararının (kesinleşmiş mahkumiyet) doğurabileceği sonuçları bağlamaktadır. Bu, kuvvetler ayrılığı ilkesine ve idarenin yargı yetkisini kullanamayacağı prensibine aykırıdır. 4. **Ölçülülük ve Kazanılmış Haklara Saygı:** Kamu görevinden çıkarma tedbiri, kişinin devletle olan hizmet bağını sonlandırmaya yönelik bir idari tedbirdir. Ancak rütbenin veya memuriyetin geri alınması, kişinin geçmişte kazandığı tüm hakları ve statüyü ortadan kaldıran, geriye yürüyen ve orantısız bir yaptırımdır. Bu, hukuk devletinin temel unsurlarından olan kazanılmış haklara saygı ve hukuki güvenlik ilkeleriyle de bağdaşmaz. Bu nedenlerle AYM, düzenlemenin, bir idari işleme ceza hukuku alanına giren sonuçlar bağlayarak masumiyet karinesini ve hukuk devleti ilkesini ihlal ettiği sonucuna varmıştır.