Anayasa Mahkemesi Nevriye Kuruç kararında, 6384 sayılı Kanun ile kurulan Tazminat Komisyonu'nun AİHM ve AYM önündeki başvuruları tasfiye etmeye yönelik 'geçici' bir çözüm olduğunu belirtmiştir. Bu 'geçicilik' tespiti, Mahkemenin pilot karar usulünü uygulayarak yasama organından 'kalıcı' bir çözüm talep etmesinde nasıl bir rol oynamıştır?

Bu 'geçicilik' tespiti, AYM'nin pilot karar usulünü uygulamasının ve kalıcı bir çözüm talep etmesinin en temel gerekçesidir. AYM'nin mantık silsilesi şöyledir (§ 82): 1. Mevcut Mekanizmanın Analizi: AYM, 6384 sayılı Kanun ve bu kanuna eklenen Geçici 2. madde ile kurulan Tazminat Komisyonu başvuru yolunu incelemiştir. Bu inceleme sonucunda, bu mekanizmanın sadece belirli tarihler (örn. 23/9/2012 veya 31/7/2018) itibarıyla AİHM veya AYM önünde derdest olan başvuruları kapsadığını tespit etmiştir. 2. 'Geçicilik' Sonucu: Bu durum, Komisyon'un, gelecekte ortaya çıkacak makul süre ihlalleri için sürekli bir başvuru mercii olmadığı anlamına gelir. Komisyon, mevcut başvuru birikimini (stoku) eritmek için tasarlanmış, geriye dönük ve 'geçici' bir çözümdür. 3. Yapısal Sorunun Devam Etmesi: Komisyon'un bu geçici niteliği, yargılamaların uzun sürmesine neden olan 'yapısal sorunu' ortadan kaldırmamaktadır. Sadece geçmişteki ihlaller için bir tazminat imkanı sunmakta, ancak gelecekteki ihlalleri önleyici veya sürekli olarak tazmin edici bir işlev görmemektedir. 4. Kalıcı Çözüm İhtiyacı: Yapısal sorunun kalıcı olarak çözülebilmesi ve Anayasa'nın 40. maddesindeki 'etkili başvuru hakkı'nın sürekli olarak güvence altına alınabilmesi için, 'geçici olmayan' bir mekanizmaya, yani ileriye dönük olarak tüm makul süre ihlali iddialarının götürülebileceği kalıcı bir başvuru yoluna ihtiyaç vardır. Bu analiz sonucunda AYM, mevcut geçici çözümün yetersiz kaldığını ve sorunun kökten çözümü için yasama organının müdahalesiyle kalıcı bir mekanizma kurulmasının zorunlu olduğunu belirterek, bu amaçla pilot karar usulünü işletmiştir. 'Geçicilik' tespiti, 'kalıcı çözüm' talebinin meşruiyet zeminini oluşturmuştur.