Nevriye Kuruç kararında AYM, makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddiasının incelenmesinde hangi kriterleri dikkate almıştır? Bu kriterlerin somut olaya uygulanışını açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #315109

AYM, Nevriye Kuruç kararında (§ 47), AİHM ve kendi yerleşik içtihatlarıyla uyumlu olarak makul süre ihlali iddiasını incelerken şu temel kriterleri dikkate almıştır: 1. **Davanın Karmaşıklığı:** Yargılamaya konu olan maddi vakıaların veya uygulanacak hukuk kurallarının karmaşık olup olmadığı. 2. **Tarafların Tutumu:** Tarafların (özellikle başvurucunun) yargılama sürecindeki tutumları, usuli haklarını kullanırken özen gösterip göstermedikleri ve yargılamanın uzamasına katkıda bulunup bulunmadıkları. 3. **Yetkili Makamların Tutumu:** Yargı makamları ve diğer kamu gücü kullanan organların yargılamanın süratle sonuçlandırılması hususunda gerekli özeni gösterip göstermediği. Bu, yapısal sorunları ve organizasyon eksikliklerini de içerir. 4. **Başvurucunun Davadaki Menfaati:** Davanın, başvurucu için taşıdığı kişisel yarar ve hukuki korumanın bir an önce gerçekleştirilmesindeki önemi. **Somut Olaya Uygulanışı (§ 49-51):** AYM, bu kriterleri Nevriye Kuruç'un davasına şu şekilde uygulamıştır: * **Davanın Karmaşıklığı:** Başvurucunun işçi alacaklarına (kıdem tazminatı, fazla mesai vb.) ilişkin davasının, hukuki mesele ve deliller açısından 'karmaşık olmaktan uzak' olduğuna karar vermiştir. * **Tarafların Tutumu:** Başvurucunun, tutum ve davranışlarıyla yargılamanın uzamasına 'önemli ölçüde sebep olduğunu' söylemenin mümkün olmadığına karar vermiştir. * **Yetkili Makamların Tutumu ve Süre:** Mahkeme, bu iki kriterde sanığa atfedilecek bir kusur bulamadıktan sonra, davanın açıldığı 10/12/2014 tarihinden itibaren devam eden '7 yılı aşkın yargılama süresinin' makul olmadığı sonucuna varmıştır. Bu süre, davanın basitliği ve başvurucunun kusurunun olmaması ile birleşince, uzamanın sorumluluğunun yargı sisteminde olduğunu göstermektedir. Bu değerlendirme sonucunda AYM, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.