5237 sayılı TCK'nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesinin, bu iptalden önce verilmiş ancak henüz kesinleşmemiş veya infaz aşamasında olan mahkumiyet hükümleri üzerindeki etkisi nedir? Yargıtay kararlarında bu duruma nasıl bir çözüm getirilmektedir?
Anayasa Mahkemesi'nin TCK m. 53'e ilişkin 08.10.2015 tarihli iptal kararı, bu karardan önce verilmiş ancak henüz kesinleşmemiş veya infaz aşamasında olan tüm mahkumiyet hükümlerini doğrudan etkiler. Bunun sebebi, Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca iptal kararlarının geriye yürümemesi kuralının, ceza hukukunda 'lehe kanun ilkesi' (TCK m. 7/2) karşısında istisna teşkil etmesidir. Sanık veya hükümlü lehine olan bir iptal kararı, geçmişe etkili olarak uygulanır. Yargıtay kararlarında bu duruma standart bir çözüm getirilmektedir: 1. **İnfazda Gözetilmesi Mümkün Görülmesi:** Yargıtay, temyiz incelemesi sırasında, ilk derece mahkemesi kararının verildiği tarihte TCK m. 53'ün iptal edilmemiş olmasını anlar. Ancak, inceleme tarihinde iptal kararı yürürlüğe girmişse, bu durumu doğrudan bir bozma nedeni olarak görmeyebilir. Bunun yerine, 'TCK’nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi’nin ... kararı da nazara alınarak bu maddede öngörülen hak yoksunluklarının uygulanmasının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüş...' şeklinde bir ifade kullanarak hükmü onar. (Bkz: Yargıtay 2. CD, E:2016/183). Bu, infaz savcılığının ve ceza infaz kurumunun, cezanın infazı sırasında iptal edilen hak yoksunluklarını uygulamaması gerektiği anlamına gelir. 2. **Düzeltilerek Onama veya Bozma:** Bazı durumlarda Yargıtay, hükümdeki TCK m. 53'e ilişkin bölümü, CMUK m. 322 uyarınca iptal kararına uygun şekilde düzelterek onar. (Bkz: Yargıtay 1. CD, E:2016/4302). Eğer mahkemenin uygulaması çok karmaşıksa veya yeniden bir değerlendirme gerektiriyorsa, Yargıtay 'yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması' gerekçesiyle kararı bozabilir de. (Bkz: Yargıtay 17. CD, E:2015/22083). Sonuç olarak, AYM'nin TCK m. 53'e ilişkin iptal kararı, derdest tüm davalarda ve infazlarda sanık/hükümlü lehine uygulanmak zorundadır.