7145 sayılı Kanun ile 2911 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yapılan ve toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin 'genel yollarda' ve 'meydanlarda' yapılmasını zorlaştıran değişiklik, Anayasa Mahkemesi'nin E.2018/137 sayılı kararında neden iptal edilmiştir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #315047

Anayasa Mahkemesi, bu değişikliği (7145 s.K. m.9), toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına (Anayasa m. 34) ölçüsüz bir sınırlama getirdiği gerekçesiyle iptal etmiştir. İptalin temel gerekçeleri şunlardır: 1. **Hakkın Özüne Müdahale:** Toplantı ve gösteri yürüyüşleri, doğası gereği kamusal alanlarda, özellikle de insanların yoğun olarak bulunduğu ve seslerini kamuoyuna ve idareye duyurabilecekleri meydanlarda ve genel yollarda yapılır. Değişiklik, bu alanları kural olarak yasaklayıp, sadece mülki amirin izin verdiği istisnai durumlarda kullanılabilmesini öngörerek, hakkın özünü zedelemektedir. 2. **Ölçülülük İlkesine Aykırılık:** Kural, kamu düzenini koruma meşru amacını taşımakla birlikte, bu amaca ulaşmak için orantısız bir yöntem benimsemektedir. İdarenin, her somut olayın özelliğine göre bir değerlendirme yaparak, gerektiğinde belirli bir güzergahı veya meydanı yasaklamak yerine, 'genel yolların tamamını' kural olarak yasaklaması, demokratik bir toplumda gerekli olmayan, aşırı ve kategorik bir sınırlamadır. Hakkın kullanımını imkansız hale getirecek veya aşırı derecede zorlaştıracak bu tür genel yasaklamalar, ölçülülük ilkesiyle bağdaşmaz. 3. **İdarenin Takdir Yetkisinin Genişletilmesi:** Değişiklik, hangi genel yolların ve meydanların kullanılacağına karar verme yetkisini büyük ölçüde mülki amirin takdirine bırakmaktadır. Bu durum, hakkın kullanımının idarenin keyfi olabilecek kararlarına tabi kılınması riskini taşımaktadır. Bu gerekçelerle AYM, düzenlemenin, Anayasa'nın 13. ve 34. maddelerinde güvence altına alınan toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturduğuna karar vererek iptal etmiştir.