5271 sayılı CMK'nın 160 ve devamı maddeleri uyarınca görevlendirilen 'gizli soruşturma yapan adli kolluk görevlisi'nin yetkileri ve sınırları nelerdir? Bu görevlilerin, suç ve failini belirleme ile delil toplama faaliyetlerinde 'alıcı rolüne girme' durumunu, suça azmettirmeden veya teşvik etmeden faaliyet gösterme prensibi çerçevesinde açıklayınız.

CMK m.160 ve devamı maddeleri uyarınca görevlendirilen 'gizli soruşturma yapan adli kolluk görevlisi', CMK m.139'daki 'gizli soruşturmacı'dan farklı bir statüye sahiptir. Bu görevliler, Cumhuriyet savcısının emri doğrultusunda ve genel yetkileri kapsamında, suç ve failini belirlemek, suçla ilgili delilleri toplamak amacıyla faaliyet gösterirler. **Yetkileri ve Sınırları:** 1. **Görevlendirme Yetkisi:** Bu görevliler, özel bir hakim kararı olmaksızın, doğrudan Cumhuriyet savcısının yazılı veya acele hallerde sözlü emriyle görevlendirilirler (CMK m.160, 161). Acele hallerde verilen sözlü emirler, en kısa sürede yazılı hale dönüştürülmelidir. 2. **Suç Kapsamı:** CMK m.139'da sayılan katalog suçlarla sınırlı değillerdir. CMK m.139 kapsamına girmeyen suçlarda (örneğin, fuhuş suçları veya 02.12.2016 öncesi örgütlü olmayan uyuşturucu suçları) delil toplama faaliyeti yürütebilirler (Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2018/319 K. ve 2018/328 E., 2021/312 K.). 3. **'Alıcı Rolüne Girme' ve Suça Azmettirmeme Prensibi:** Adli kolluk görevlileri, suçla ilgili delilleri toplamak amacıyla 'alıcı rolüne' girebilirler (örneğin, uyuşturucu madde satın alma). Ancak bu faaliyet sırasında kesinlikle suça azmettirmemeliler veya teşvik etmemelilerdir. Yani, suç işleme niyeti olmayan bir kişiyi suça yönlendirmeleri yasaktır. Bu, 'agent provocateur' yasağının temelidir (AİHM’nin Teixeira de Castro/Portekiz kararı). 4. **Delillerin Hukuka Uygunluğu:** Bu görevlilerin elde ettiği delillerin hukuka uygun sayılabilmesi için, suça azmettirmeden veya teşvik etmeden elde edilmiş olmaları şarttır. Eğer görevli, suça yönlendirici veya kışkırtıcı bir rol oynamışsa, elde edilen deliller hukuka aykırı sayılır (Yargıtay 18. Ceza Dairesi 2015/23739 E., 2017/4993 T.). 5. **Bilgi Verme Yükümlülüğü:** Kolluk, kendisine yapılan ihbar veya şikayetleri, el koydukları olayları derhâl Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmek ve savcının emirleri doğrultusunda soruşturma işlemlerine başlamak zorundadır (CMK m.160). **Örnek Uygulama:** Fuhuş suçunda, kolluk görevlilerinin resmi sıfatlarını gizleyerek müşteri rolüne girmeleri, suçu önlemek ve delil toplamak için mümkündür. Eğer bu görevliler, suça azmettirmeden veya teşvik etmeden delil topladıysa, elde edilen deliller hukuka uygun kabul edilir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2018/319 K.). Ancak Cumhuriyet Savcısının yazılı veya sözlü emri olmadan veya bilgi vermeden kimliğini gizleyerek adli işlem yapılması hukuka aykırıdır ve elde edilen delil hükme esas alınamaz (Yargıtay 18. Ceza Dairesi 2015/23739 E., 2017/4993 T.).