Anlaşmalı boşanma davasında (TMK m. 166/3) hakimin, taraflarca hazırlanan protokolü değiştirme yetkisi var mıdır? Varsa, bu yetkinin sınırları nelerdir ve hakimin yaptığı değişikliğin hukuki sonuç doğurabilmesi için ne gereklidir?

Evet, hakimin taraflarca hazırlanan protokolü değiştirme yetkisi vardır, ancak bu yetki sınırsız değildir. TMK m. 166/3'ün son cümlesi, 'Hakim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir.' demektedir. Bu yetkinin sınırı, 'tarafların ve özellikle çocukların menfaatleri'dir. Hakim, özellikle kamu düzeninden olan velayet, çocukla kişisel ilişki ve iştirak nafakası gibi konularda, çocuğun üstün yararına aykırı bir düzenleme görürse müdahale edebilir. Örneğin, iştirak nafakası miktarını çok düşük bulursa artırılmasını önerebilir veya kişisel ilişki sürelerini çocuğun yaşına uygun bulmazsa değiştirebilir. Ancak, hakimin yaptığı bu değişikliklerin tek taraflı olarak hukuki sonuç doğurması mümkün değildir. Aynı maddenin devamında, 'Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü halinde boşanmaya hükmolunur.' denilmektedir. Yani, hakim bir değişiklik önerdiğinde, bu değişikliğin geçerli olabilmesi ve anlaşmalı boşanmaya karar verilebilmesi için duruşmada hazır bulunan her iki tarafın da bu değişikliği açıkça kabul ettiğini beyan etmesi şarttır. Taraflardan biri bile değişikliği kabul etmezse, anlaşma bozulmuş sayılır ve dava çekişmeli boşanma davası olarak devam eder.