TCK madde 309'da düzenlenen 'Anayasayı İhlal Suçu'nun temel unsurlarını, özellikle 'cebir ve şiddet' ile 'teşebbüs' kavramları bağlamında, madde gerekçesi ve Yargıtay içtihatları ışığında detaylandırınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #310147

TCK madde 309/1'de Anayasayı İhlal Suçu, 'Cebir ve şiddet kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya veya bu düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs edenler ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılırlar.' şeklinde tanımlanmıştır. **1. Korunan Hukuki Değer:** Bu suçla korunan hukuki değer, Anayasanın Başlangıç Kısmında belirtilen siyasal iktidarın kuruluş ve işleyişine egemen olan ilkeler bütünü olan Anayasal düzendir (Madde Gerekçesi). **2. Cebir ve Şiddet:** Madde gerekçesinde vurgulandığı üzere, cebir ve şiddet bu suçun temel unsurunu oluşturur. Anayasal düzenin değiştirilmesine yönelik teşebbüsün, bireylerin iradeleri zorlanmak suretiyle (ifsat edilerek) gerçekleştirilmesi gerekir. Burada kastedilen, fiziki/maddi cebirdir (Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2017/3800 E., 2018/957 K.). Silahlı bir örgütün veya silahlı kuvvetlere mensup unsurların TBMM'yi, Cumhurbaşkanlığı'nı kuşatması gibi eylemler fiziki cebir kapsamındadır. **3. Teşebbüs:** Maddede 'teşebbüs edenler' ibaresi kullanılmış olup, Anayasanın öngördüğü düzeni ortadan kaldırma, başka bir düzen getirme veya fiilen uygulanmasını önleme amacına yönelik teşebbüs, cezalandırma için yeterlidir. Suç, bir tehlike suçu niteliğindedir; fiilin hazırlık hareketlerinden çıkıp icra aşamasına ulaşması, en azından teşebbüs boyutuna ulaşması gerekir. Amaçlanan sonucu doğurabilecek icra hareketi olarak belirginleşmesi beklenir (Yargıtay CGK. 09.02.2010 t. 2009/9-103). Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nin 2010/855 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, silahlı örgüt kurmak tek başına bu suçu oluşturmaz; örgütün amacı gerçekleştirmeye yönelik ülke genelinde tehlike yaratabilecek nitelikte cebir ve şiddet içeren icra hareketlerine girişmiş olması gerekir.