İYUK madde 13'te düzenlenen idari eylemlerden doğan tam yargı davalarında idareye başvuru süresi ve dava açma süresi nasıl belirlenir? Görevli olmayan adli yargı mercilerine başvurulması bu durumu nasıl etkiler?

İYUK madde 13'e göre, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren 'bir yıl' ve her halde eylem tarihinden itibaren 'beş yıl' içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir (İYUK m. 13/1). Bu bir yıllık süre, idareye başvuru için genel bir üst sınırı ifade ederken, beş yıllık süre ise eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren mutlak bir hak düşürücü süredir. İdareye yapılan bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, 'dava süresi içinde' (yani 60 gün) dava açılabilir (İYUK m. 13/1). Görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde ise, sonradan idari yargı mercilerine açılacak davalarda, birinci fıkrada öngörülen idareye başvurma şartı 'aranmaz' (İYUK m. 13/2). Bu, adli yargıda yanlışlıkla açılan davaların, idari yargıya intikalinde idareye ön başvuru şartının kolaylaştırılması ve hak kaybının önlenmesi amacıyla getirilmiş bir kolaylıktır. Bu hüküm, İYUK madde 9'daki genel kurala paralel olarak, usul hatalarından kaynaklanan hak kayıplarını engellemeye yöneliktir.