İş hukuku davalarında işçinin işe iade davasını kazanması durumunda boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatı nasıl hesaplanır? Bu tazminatların hukuki niteliği ve vergi/SGK kesintileri açısından farklılıkları nelerdir?

İşe iade davasını kazanan işçinin, işverence işe başlatılmaması durumunda iki temel tazminat kalemine hak kazanır: 1. **Boşta Geçen Süre Ücreti:** İşçiye, mahkeme kararının kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları (yemek, yol, ikramiye vb. yan ücretler dahil) ödenir (İş Kanunu m. 21/3). Bu ücret, fesih tarihini izleyen 4 ay içerisinde emsal işçi ücretine zam yapılması halinde bu zamlı ücret esas alınarak net ücret üzerinden hesaplanır. Bu süre için işçinin SGK primleri de ödenerek SGK'ya ek bildirge ile bildirilmesi gerekir, zira bu süre kıdemden sayılır. 2. **İşe Başlatmama Tazminatı (İş Güvencesi Tazminatı):** Eğer işveren işçiyi başvurusu üzerine bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur (İş Kanunu m. 21/1). Yargıtay içtihatlarına göre (örneğin Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2019/2672 E., 2019/6911 K.), bu tazminatın tutarı işçinin kıdemine göre belirlenir: 6 ay-5 yıl arası kıdem için 4 aylık, 5-15 yıl arası için 5 aylık, 15 yıldan fazla kıdem için 6 aylık ücret tutarı olarak başlar ve fesih sebebine göre azami 8 aya kadar çıkabilir. **Hukuki Nitelik ve Vergi/SGK Kesintileri:** Boşta geçen süre ücreti, çalışılmış gibi kabul edildiğinden, ücret niteliğindedir ve gelir vergisi ile SGK prim kesintilerine tabidir. İşe başlatmama tazminatı ise, İş Mahkemeleri Kanunu'nun 12. maddesiyle dava tarihindeki ücret esas alınarak parasal olarak belirlenir. Bu tazminat, kıdem tazminatı gibi bir iş güvencesi tazminatı olup, brüt ücret üzerinden hesaplanır, ancak yalnızca damga vergisine tabi olup, gelir vergisinden ve SGK kesintisinden muaftır (Kadimhukuk.com.tr - İşe İade Davası makalesi). Yasal faiz, işçinin işe başlatılmadığı günden itibaren işletilir.