Yargıtay 21. Ceza Dairesi'nin 2015/10677 E. sayılı kararında, sanık hakkında erteleme kararı verilirken 'tekrar suç işlemeyeceğine dair olumlu kanaate varıldığının' belirtilmesine rağmen, HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) kurumunun uygulanmamasına karar verilmesi 'çelişki' olarak nitelendirilmiştir. Erteleme (TCK m. 51) ile HAGB (CMK m. 231) kurumlarının uygulanması için aranan 'sanığın kişiliğine ilişkin sübjektif şartlar' arasındaki benzerlik ve farklılıkları açıklayınız. Bir sanık hakkında erteleme koşulları oluşmuşken, HAGB koşullarının oluşmadığına karar vermek hangi durumlarda çelişki oluşturmaz?

Erteleme (TCK m. 51) ve HAGB (CMK m. 231) kurumları, sanığın yeniden suç işlemeyeceği konusunda mahkemede oluşan olumlu kanaate dayanan, faile ikinci bir şans tanımayı amaçlayan benzer kurumlardır. Her ikisi için de aranan temel sübjektif şart, sanığın 'kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, duruşmadaki tutum ve davranışları' göz önünde bulundurularak 'yeniden suç işlemeyeceği hususunda bir kanaate varılması'dır. Yargıtay'ın 2015/10677 E. sayılı kararında bu iki karar arasında çelişki bulmasının nedeni, mahkemenin aynı sanık ve aynı yargılama için birbiriyle taban tabana zıt iki sübjektif değerlendirme yapmasıdır. Mahkeme, erteleme için sanığın 'tekrar suç işlemeyeceğine dair olumlu kanaate vardığını' açıkça belirtirken, HAGB'yi reddetmesi, bu olumlu kanaatin aslında var olmadığı anlamına gelir ki bu bir çelişkidir. **Benzerlikler ve Farklılıklar:** - **Benzerlik:** Her ikisinin de temel sübjektif şartı, sanığın gelecekteki davranışlarına ilişkin mahkemede oluşan 'olumlu kanaat'tir. - **Farklılık:** En önemli fark, HAGB için CMK m. 231/6-c'de düzenlenen 'suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi' şartıdır. Erteleme için böyle bir 'zararın giderilmesi' şartı aranmaz. **Çelişki Oluşturmayacak Durumlar:** Bir sanık hakkında erteleme koşulları oluşmuşken, HAGB koşullarının oluşmadığına karar vermek şu durumda çelişki oluşturmaz: Mahkeme, sanığın kişiliği itibarıyla yeniden suç işlemeyeceğine dair olumlu bir kanaate sahip olabilir (erteleme için yeterli), ancak sanık, kasıtlı suçtan doğan ve giderilmesi mümkün olan bir maddi zararı, imkanı olmasına rağmen gidermemiş olabilir. Bu durumda mahkeme, 'Sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşmuş ise de, CMK m. 231/6-c'de aranan zararın giderilmesi koşulu yerine getirilmediğinden HAGB uygulanmasına yer olmadığına' şeklinde bir gerekçe ile çelişkiye düşmeden karar verebilir. Ancak Yargıtay kararındaki gibi, sübjektif şart üzerinden birbiriyle çelişen iki farklı değerlendirme yapılamaz. (Bkz: Yargıtay 21. Ceza Dairesi E: 2015/10677, K: 2017/1437)